Życie mnie mnie

Fraszka Jana  Izydora  Sztaudyngera zatytułowana  „Skarga zmiętego” stała się hitem tegorocznego egzaminu gimnazjalnego z języka polskiego. Ten trzywyrazowy tekst wywołuje powszechne zainteresowanie i dyskusje nie tylko wśród gimnazjalistów.

Tajemnicza fraszka

Cała fraszka wygląda następująco:

autor: Jan Izydor  Sztaudynger
tytuł: „Skarga zmiętego”

tekst:
„Życie mnie
Mnie!”

Zaimek „mnie”

Wiele osób pyta o sens słów: „życie mnie mnie”

O co chodzi w tej fraszce? Dlaczego występuje w niej dwa razy zaimek „ja”?

Otóż – we fraszce występuje tylko raz zaimek osobowy „ja” w liczbie pojedynczej w formie biernikowej „mnie”.

Oto odmiana tego zaimka w liczbie pojedynczej przez przypadki:

Mianownik (kto? co?)              ja

Dopełniacz (kogo? czego?)       mnie, mię

Celownik (komu? czemu?)        mnie, mi

Biernik (kogo? co?)                   mnie, mię

Narzędnik (z kim? z czym?)      mną

Miejscownik (o kim? o czym?) mnie.

Przykład w zdaniu: Mamę i mnie boli brzuch. Uderzył Zosię i mnie.

Czasownik „mnie”

Natomiast drugi wyraz „mnie” jest rzadko stosowanym czasownikiem, który w bezokoliczniku ma formę „miąć”. Czasownik ten znaczy ‘gnieść; przez dotykanie, ściskanie w ręce pozbawiać coś gładkości, równości’. Na przykład:

Miąć papier. Miąć czapkę w rękach. Miąć chustkę.

Ja mnę kartkę papieru.

Ty mniesz materiał na garnitur.

Ona nawet nie wie, że mnie obrus.

On miął w dłoni tę kartkę, którą wszyscy szukali.

Ona była zdenerwowana i mięła chusteczkę.

Oni mięli wszystkie wyrwane z notesu kartki i wyrzucali je do kosza.

Czasownik „mnie się”

Czasownik „miąć się” ma znaczenie podobne do znaczenia wyrazu „miąć”. „Miąć się” znaczy ‘gnieść się; stawać sie niegładkim, nierównym; łatwo ulegać gnieceniu, tracić gładkość’. Przykłady:

Jej bluzka mnie się i dlatego nie powinna jej nosić do pracy.

Moja spódnica zupełnie się nie mnie.

Ten materiał nie mnie się i dlatego nadaje się na spodnie.

Czasowniki „pomiąć” i „pomiąć się”

W języku polskim występują także czasowniki dokonane: „pomiąć” (‘ścisnąwszy pozbawić coś gładkości; pognieść, zmiętosić, zmiąć’) i „pomiąć się” (‘stać się pomiętym, niegładkim, pognieść się, zmiętosić się, zmiąć się’).

Pomiąwszy marynarkę, oddała ją do prasowania.

Sukienki pomięły się w walizce.

Wielką czy małą literą

Wiele osób pyta: „Dlaczego jeden wyraz „mnie” jest napisany z małej litery, a drugi z wielkiej?” Odpowiedź jest prosta. O zapisie utworu literackiego decyduje autor. W tym wypadku zapis z wielkiej litery nie odzwierciedla żadnej ortograficznej zasady. Prawdopodobnie drugi wyraz został napisany z wielkiej litery, bo rozpoczyna nowy wers. A może wielka litera miała zatrzymać wzrok i uwagę czytelnika? Bo – życie stawia przed ludźmi wiele przeszkód, trudności, kłopotów i niejednokrotnie „gniecie” („mnie”).  

Autor fraszki

Jan Izydor Sztaudynger to polski poeta, fraszkopisarz, satyryk, teoretyk lalkarstwa, tłumacz. Urodził się28 kwietnia 1904 r. w Krakowie, a zmarł12 września 1970 r. również w Krakowie. Studiował polonistykę, germanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był doktorem filozofii.

Autor między innymi zbiorów fraszek: „Piórka” oraz „Puch ostu: fraszki o życiu i miłości” i znanego sformułowania:

„Lepsze – wrogiem dobrego,
Gorsze – przyjacielem złego”
(źródło: Nie tylko „Piórka”. Fraszki, wiersze, bajki).

Laureat nagrody literackiej Związku Zawodowego Literatów Polskich w Poznaniu (1936 r.).

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort