Urlop, wakacje i ferie

Urlop, wakacje i ferie to bardzo miłe dla ucha słowa, zwłaszcza jeśli zaczęło się lato, i dlatego przypomnę, skąd wzięły się w naszym języku i jak zmieniało się ich znaczenie.

 

Urlop

Obecnie urlop to:

  • ustawowo zagwarantowana płatna lub niepłatna przerwa w wykonywaniu pracy, w wymiarze oraz okolicznościach przewidzianych prawem, inaczej czas, w którym trwa ta przerwa (np. płatny lub bezpłatny urlop wypoczynkowy, okolicznościowy, zdrowotny, wychowawczy, macierzyński), a także
  • przerwa w spełnianiu jakiegoś obowiązku, m.in. studiów (np. urlop dziekański), przerwa w służbie wojskowej (‘przepustka’), w odbywaniu kary pozbawienia wolności.

Rzeczownik urlop został zapożyczony z języka niemieckiego Urlaub – ‘odpoczynek, wakacje, wolne, przerwa’, który z kolei pochodzi od czasownika erlauben – ‘pozwalać’, ‘pozwolić’. Podobno średniowieczni rycerze, posługujący się językiem niemieckim, pytali swych władców lennych o pozwolenie na „Urlaub” aby zaciągnąć się do bitwy.

W języku polskim zapożyczenie występujące w XVIII wieku w postaciach: urlaub, urlab pierwotnie znaczyło ‘uwolnienie żołnierza na pewien czas ze służby’ oraz ‘dokument dotyczący tego uwolnienia, przepustkę’, zaś w II połowie XIX wieku użycie zapożyczonego słowa rozszerzyło się do znaczenia ‘zwolnienie urzędnika lub żołnierza od obowiązków na pewien czas’, a w XX wieku wyraz ten przybrał dodatkowo wiele innych odniesień znaczeniowych, które przytoczyłam powyżej (np. urlop wypoczynkowy, okolicznościowy). Co ciekawe, w ostatnich latach także obserwujemy poszerzanie zakresu znaczeniowego wyrazu urlop, np. obecnie mówimy o urlopie (lub urlopowaniu) w spłacaniu kredytów, co znaczy ‘przerwę w płaceniu rat’.

 

Wakacje

Słowo wakacje wywodzi się z języka łacińskiego, od rzeczownika vacatio, znaczącego ‘uwolnienie, oswobodzenie’, który z kolei pochodzi od czasownika vacare – ‘być próżnym, wolnym, niezajętym’.

Jeszcze niedawno, np. w Słowniku języka polskiego PWN z 1981 r., wakacje znaczyły ‘okres wolny od zajęć szkolnych; ferie’ i zgodnie z tą definicją dotyczyły one uczniów, ewentualnie studentów, którzy w czasie lata nie muszą chodzić do szkoły, na uczelnię i odrabiać zadań domowych. Natomiast w najnowszym Słowniku języka polskiego PWN już słowo wakacje ma znaczenie szersze, bo dotyczy nie tylko uczniów, ale i osób pracujących; czytamy tam, że wakacje to ‘okres wolny od zajęć szkolnych’ i ‘okres wolny od pracy i obowiązków’. A zatem, zgodnie z tą definicją, pracujący dorośli też mają prawo czekać na wakacje, planować wakacje i cieszyć się z wakacji.

W tej nowej definicji nie mówi się już o feriach, bo współcześnie ferie kojarzą się z krótką zimową przerwą w nauce, zaś wakacje trwają znacznie dłużej i najczęściej przypadają w lecie.

 

Ferie

Wyraz ferie pochodzi od łacińskiego ferie i w starożytnym Rzymie oznaczał ‘dni poświęcone uroczystościom religijnym, dni odpoczynku’.

W języku polskim jest to rzeczownik oznaczający ‘okres wolny od pracy, nauki; wakacje’. Przy czym, jak pisałam powyżej, obecnie najczęściej stosowany jest w węższym zakresie znaczeniowym i odnosi się do krótkiej zimowej przerwy w nauce (rzadziej do wiosennej przerwy świątecznej).

 

Przy okazji

Mamy lato i dlatego wszystkim Czytelnikom „Magazynu” życzę wielu dni ze słońcem, radości z pięknej przyrody i długiego odpoczynku – niezależnie od tego, czy nazwiemy go urlopem, wakacjami czy feriami.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort