Szumiący Sopot

Lato w pełni. Wiele osób wybiera się nad morze – do Sopotu. Od czego wywodzi się nazwa Sopot; czy od łoskotu lub sapania, czy od szumiącego potoku, czy od błota, a może od nazwy szóstego dnia tygodnia sobota?

Historia nazwy miasta

Na ziemiach, gdzie teraz mieści się Sopot, już w VIII w. stał gród. O wsi Sopot przekazanej przez Mściwuja II cystersom oliwskim można przeczytać w dokumencie z 1283 r. Tam widnieje stary zapis Sopoth (czyt. Sopot), który powtarza się również w późniejszych źródłach, np. z 1291 r. i tak aż do najnowszych czasów, choćby zapis Sopot z 1890 r. w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”.

Nazwa zaczynająca się od litery „Z-” Zoppot (wym. Copot) pojawiła się dopiero w nowszych czasach. Zastępowanie nagłosowego słowiańskiego „s-” przez niemieckie „z-” jest znane, bo często występowało, np. Sosna (Zossen), Sobota (Zobten), Sucha (Zauche).

Przed I wojną światową i w latach późniejszych używano obok form: Sopot, do Sopotu również form w liczbie mnogiej: Sopoty, do Sopot, w Sopotach. Jeszcze w latach 50. i 60. XX w. można było usłyszeć nazwę Sopoty.

W gwarach kaszubskich i w krajach słowiańskich również występuje forma Sopoty. Zdaniem językoznawców, występowanie nazw miejscowych w formie liczby mnogiej wynika
z ogólnej tendencji do pluralizacji nazw topograficznych. Jednak nazwa nadbałtyckiej miejscowości nie wynikała z tej tendencji.

Dlaczego Sopot przybierał formę liczby mnogiej

Nadbałtycki Sopot w zniemczonej wersji zapisywany był Zoppot, nach Zoppot, in Zoppot. Ponieważ formę nach Zoppot dosłownie tłumaczono „do Sopot”, więc od niej utworzono pluralną mianownikową formę „Sopoty” i miejscownikową „w Sopotach” i dlatego przez pewien czas funkcjonowała forma pluralna „Sopoty”.

Uwaga! Obecnie jedynymi, poprawnymi nazwami naszego nadbałtyckiego miasta są prastare i udokumentowane formy: Sopot, do Sopotu, w Sopocie.

Prasłowiańskie korzenie nazwy

Wielu badaczy interesowało się nazwą „Sopot”. Większość z nich łączyła nazwę z potokami. Jedni wywodzili ją od starej nazwy płynącego przez miasto potoku *Sopot, twierdząc, że nazwa tej rzeczki pochodziła od „sapów”, ‘sapotów”, co znaczyło ‘błota, moczary’, inni uważali Sopot za nazwę hydronimiczną dźwiękonaśladowczą, która służyła w Słowiańszczyźnie do nazywania potoków szumiących i łoskoczących. Dowodzono, że pochodzi ona od czasownika *sopeti (polskie: sapać).

Gdańscy badacze uznają nazwę miasta Sopot za nazwę topograficzną. Zdaniem prof. Huberta Górnowicza z Uniwersytetu Gdańskiego wyraz pospolity „sopot” znaczył ‘potok szumiący, łoskoczący, ’, bo „formant „-ot” tworzy regularne nazwy zjawisk akustycznych typu: łomot, łoskot, stukot, grzmot”,
a potok, od którego pochodzi nazwa, ma na dnie dużo głazów, kamieni i dlatego woda, płynąc po nich, łoskocze.

Popularna nazwa

Mieszkańcy Trójmiasta i wszyscy odwiedzający Sopot uważają, że jest to wyjątkowe miejsce. Miejsce tak, ale – jak się okazuje – nazwa Sopot używana jest powszechnie na terenach zamieszkałych przez Słowian. W Polsce jest np. wieś Sopot w Radomskiem, wieś Sopoty w Ostrołęckiem.

Ludowe etymologie

W XIX w. niektórzy, pisząc o Sopocie, stosowali nazwy: Sobota, Sobótka. Wywodzili oni nazwę od szóstego dnia tygodnia sobota, wyjaśniając, że w letnie soboty gdańszczanie przybywali tutaj na wywczasy. Wyjaśniano, że niemieckie Zoppot to przeróbka pierwotnej nazwy Sobota lub Soboty. Chociaż nikt nie traktuje tych etymologii poważnie, jednak świadczą one
o popularności naszego nadbałtyckiego kurortu.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort