Dlaczego Rumi, a nie Rumii

Rumia – granicząca od południa z Gdynią, a od północy z Redą – to niewielkie miasto w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy ono zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim. Rumia ma niezwykle ciekawą historię i kłopot  ortograficzny. Wiele osób nie wie, czy powinno się pisać Rumi – z jednym „-i” czy Rumii – zakończone dwiema literami „-ii”.

Starożytna i nowa Rumia

Źródła archeologiczne i historyczne podają, że najstarsze ślady zamieszkania na terenach obecnej Rumi sięgają kilku tysięcy lat przed naszą erą.*) W średniowieczu była to osada rolnicza z młynami, tartakami. Wiejska gmina Rumia finansowe uprawnienia miejskie otrzymała w 1935 roku, a odbudowana po zniszczeniach wojennych prawa miejskie uzyskała w 1954 roku.

Historia i etymologia nazwy

Nazwa Romnam pojawiła się już w 1178 roku i w 1215 roku, a w 1220 roku wymienia ją książę gdański Świętopełk II. Później pojawiają się m.in. nazwy: Rumnam (1235), Rumpna (1245), Rumija i Rumia w 1570 roku.

Jak podają językoznawcy Uniwersytetu Gdańskiego**), Rumia jest nazwą topograficzną, wywodzącą się od nazwy rzeki „Ruminia, zapisywanej w XII i XIV wieku najczęściej jako Rumna”, a potem (od XVII w.) zwanej także Zagórską Strugą. Wyraz Ruminia powstał od „zapożyczonego starogermańskiego wyrazu *rūm, któremu odpowiada np. wyraz niem. Raum ‘przestrzeń, obszar’, a od którego pochodzi dawne polskie słowo rum znaczące ‘wolne miejsce, przejście, wolna droga’. Kaszubskie słowo rum także znaczy ‘przestrzeń, miejsce’.

Ta prastara polska nazwa Rumia była różnie interpretowana. Co ciekawe – kojarzono ją z czasownikiem rąbać, z nazwą Rzym (Roma), a nawet z imionami Roman i Romuald. Te skojarzenia powodowały powstawanie legend, np. o przechowywaniu w Rumi relikwii głowy św. Barbary.

Kiedy jedno „-i”, a kiedy dwa „-ii”

Jedno „-i” występuje w wyrazach rodzimych (polskich lub dawno już przyswojonych) – zakończonych na „-ia” (po spółgłoskach: p, b, f, w, m), np.: ziemia – ziemi, głębia – głębi, Słupia – Słupi, Rumia – Rumi.

Natomiast, gdy słowa są zapożyczone (z języków obcych), piszemy dwa „-ii”, np. fotografia – fotografii, akademia – akademii, armia – armii; zwłaszcza jeśli „-ia” występuje po: t, d, r, l, k, g, ch, np. historia – historii, kwestia – kwestiiparodia – parodii, ewangelia – ewangeliidemagogia – demagogiihierarchia – hierarchii.

Na pisownię ma wpływ także wymowa wyrazów. Na przykład słowa zakończone na „-nia”, które czytamy [ńja] – piszemy: mania (prześladowcza) – manii (prześladowczej), Dania – Danii, plebania – plebanii, zaś zakończone na „-nia”, które czytamy [ńa] – piszemy Mania – Mani, latarnia – latarni, Gdynia – Gdyni, Ania – Ani.

Dlaczego piszemy Rumi

Nazwa Rumia – jako stara polska nazwa miejscowości – w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku ma formę Rumi, tak jak: Chylonia – Chyloni, Gdynia – Gdyni, Karwia – Karwi, Orunia – Oruni. Na przykład w zdaniu: „W czasie wakacji pojadę do Rumi.”.

Przy okazji warto dodać, że mieszkaniec Rumi to rumian lub rumiak, a mieszkańcy to rumianie lub rumiaki. Natomiast przymiotnik od Rumia ma formę rumski, np. rumski dworzec.

Barbara Ellwart

*) Miłośnikom historii Pomorza polecam dokumentalny serial o historii miasta, zatytułowany „Śladami dawnej Rumi”, który zamieszczony jest na internetowej stronie Wirtualnego Muzeum Rumi: historiarumi.pl .

**) por. Jerzy Treder „Rumia”, Gdańsk 1999 r.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort