Lokowanie produktu

„Audycja zawiera lokowanie produktu” – to komunikat od niedawna ukazujący się na ekranach naszych telewizorów. Tajemnicze zdanie na żółtym pasku intryguje telewidzów; jednych dziwi, innych śmieszy, a jeszcze innych irytuje z powodu niezrozumiałej zbitki słów. Wiele osób domyśla się, że napis dotyczy reklamowania jakiegoś produktu podczas emisji konkretnego programu, ale jednocześnie pytają, dlaczego teraz zaczął się pojawiać i dlaczego właśnie w takiej formie.

Otóż niedawno weszła w życie ustawa, zgodnie z którą każdy program, w którym promuje się jakieś marki lub produkty, musi być opatrzony odpowiednim komunikatem.

A skąd wzięło się właśnie takie sformułowanie?

„Lokowanie produktu” stanowi bezpośrednie przetłumaczenie angielskiego sformułowania product placement. Takie wyrażenie złożone z rodzimych składników, lecz zbudowane na wzór obcego wyrażenia, nazywane jest kalką językową.

Co to jest kalka językowa?

Kalka językowa – nazywana inaczej: repliką, odbitką wyrazową, kliszą – to wyraz, związek wyrazowy lub konstrukcja składniowa stanowiąca dokładne odwzorowanie obcego wyrazu, związku wyrazowego lub konstrukcji składniowej za pomocą rodzimych elementów językowych.

Rozróżniamy kalki:

  • leksykalne (wyrazowe), np. powszechnie używane słowo nastolatek (angielskie: teenager);
  • frazeologiczne, czyli związki wyrazowe przetłumaczone dosłownie, oparte na obcym wzorze strukturalnym, np.: rzecz w tym (rosyjskie: [dieło w tom]*), który jako niepoprawny: W tym rzecz, że…, powinien być zastąpiony sformułowaniem: Chodzi o to, że…
  • składniowe, czyli konstrukcje przetłumaczone dosłownie lub oparte na obcym wzorze składniowym, np. konstrukcja palić jest zabronione (z jęz. niemieckiego) w języku polskim powinna brzmieć: palenie jest zabronione.

W staropolszczyźnie, po przyjęciu chrześcijaństwa, często kalkowano wyrazy łacińskie związane z terminologią kościelną, np. nazwy wykonawców czynności zakończone na -tor tłumaczono za pomocą odpowiednich rdzeni i przyrostka -ciel, np. łac. salvator to w jęz. polskim zbawiciel.

Przykłady kalek językowych, które zadomowiły się w naszym języku.

Polskie słowo Rzeczpospolita jest kalką łacińskiego Res Publica (rzecz publiczna) i w staropolszczyźnie oznaczało każde państwo o ustroju republikańskim. Obecnie to znaczenie przejęło słowo republika. Brakoróbstworozwarstwienie to kalki rosyjskich słów: [brakodielstwo]*, [rassłojenie]*.

Rzeczowniki: listonoszświatopogląd są kalkami niemieckich wyrazów: Brieftrager Weltanschauung.

Wyraz mysz – jako część komputera – jest kalką angielskiego pierwowzoru.

Uwaga:

Nowych kalek językowych współcześnie spotyka się bardzo dużo, ale, niestety, większość z nich to błędy językowe. Przede wszystkim powinniśmy kierować się zasadą, że, jeżeli istnieje  w języku polskim poprawny odpowiednik, to nie używamy kalki językowej.

Przy okazji:

Rzeczownik kalka ma kilka znaczeń:

  • „papier powleczony z jednej strony farbą, wkładany między dwa arkusze papieru, aby na drugim otrzymać kopię tego, co jest pisane na pierwszym”
  • „półprzezroczysty papier służący do kopiowania rysunków i przenoszenia ich na inny papier”
  • „wierne odtworzenie jakiegoś wzoru, schematu lub sytuacji w nowych okolicznościach lub nowym miejscu”
  • jęz. „wyraz lub wyrażenie złożone z rodzimych składników, lecz zbudowane na wzór obcego wyrazu lub wyrażenia”
  • kalka ceramiczna – „papier, na którym znajduje się wzór przeznaczony do przeniesienia na powierzchnię przedmiotu ceramicznego”.

Barbara Ellwart

* zapis fonetyczny

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort