Dąbrowska, Dymszówna, Zarembina

Panny, panienki…

Do pierwszej połowy XX wieku panie ujawniały swój stan cywilny w formie nazwiska. Córka Walugi była Walużanką, a Czepka (ojciec: Czepek) – Czepkówną. Stan panieński w nazwisku „sygnalizowały” przyrostki -anka, -ówna. Ten zwyczaj językowy należy już do przeszłości. Pamiętamy o nim dzięki nazwiskom znanych postaci ze świata artystycznego i naukowego, wśród których są: Anita Dymszówna (aktorka, żona Macieja Damięckiego), Maria Rodziewiczówna (pisarka, znana z działalności oświatowej i społecznej ), Teresa Skubalanka (profesor UMCS), Hanna Skarżanka (aktorka).

Mężatki

Do dziś, zwłaszcza w języku mówionym, funkcjonują formy nazwisk wskazujące na to, że dana pani jest mężatką. Mówimy: pani Nowak, ale także Nowakowa; pani Pietrzyk lub Pietrzykowa. Kiedyś tworzono także od nazwiska męża (zakończonego na: -a) formy żeńskie za pomocą przyrostka: -ina. Na przykład mąż Kaleta – żona Kalecina. Obecnie formy te nie są używane, wyjątkowo znamy nazwiska: Ewa Szelburg-Zarembina (pisarka), Jadwiga Puzynina (profesor UW, językoznawca).

Najpopularniejsze w naszym języku są nazwiska żeńskie typu: Kwiatkowska, Sikorska, Konopacka, których formy zakończone na: –ska, -cka wskazują płeć, ale nie ujawniają, czy to córka, czy żona Kwiatkowskiego, Sikorskiego lub Konopackiego.

Odmiana nazwisk żeńskich

W języku polskim część nazwisk kobiet odmienia się, a część – nie.

1. Popularne nazwiska zakończone na: -ska, -cka, -dźka oraz -ewa, -owa – odmieniają się jak przymiotniki: Dąbrowska (jak przymiotnik: ciekawska) – Dąbrowskiej (ciekawskiej);  Kuncewiczowa (grzybowa) – Kuncewiczowej (grzybowej).

2. Pozostałe nazwiska, zakończone na: -a – odmieniają się jak rzeczowniki pospolite o podobnym zakończeniu: Pacuła (piguła) – Pacuły (piguły); Kuźma (zima) – Kuźmy (zimy).

3. Nazwiska panieńskie zakończone przyrostkami -ówna, -anka – odmieniają się jak rzeczowniki: Skarżanka (jak rzeczownik filiżanka) – Skarżanki (filiżanki); Rodziewiczówna (dziewczyna) – Rodziewiczówny (dziewczyny) – Rodziewiczównie (dziewczynie), Rodziewiczównę (dziewczynę) – z Rodziewiczówną (z dziewczyną), o Rodziewiczównie (o dziewczynie) – Rodziewiczówno (dziewczyno).

Należy zapamiętać, że nigdy nie odmieniamy nazwiska Rodziewiczówna jak przymiotnik, na przykład: [Rodziewiczównej (jak przymiotnik: dobrej)] – taka forma jest niepoprawna.

4. Pozostałe nazwiska – zdaniem językoznawców – są nieodmienne i to, że konkretne nazwisko odnosi się do kobiety wynika z sąsiadującego z nim imienia lub słowa: pani (panna); na przykład: pani Fredro – z panią Fredro (chociaż o matce Aleksandra Fredry czytałam: Marianna Fredrowa), Elżbieta Moniuszko, o Elżbiecie Moniuszko, pani Możejko.

Dwuczłonowe nazwiska kobiet

1. Każdy z członów nazwiska – zakończony na: -ska, -cka, -owa, -ina – odmienia się. Na przykład, gdybym zachowała nazwisko rodowe, wówczas mogłabym pisać: Barbara Makowska-Ellwart (z Barbarą Makowską-Ellwart) lub Barbara Makowska-Ellwartowa (z Barbarą Makowską-Ellwartową).

2. Zdarza się, że nazwisko, w którego skład wchodzi człon przymiotnikowy nie odmienia się. Bywa to wtedy, gdy człon przymiotnikowy jest rodzaju męskiego, np. Wanda Budrewicz-Górny, Ewa Nowak-Borowy.

Ale, gdy w nazwisku Grażyna Nowak-Górna, człon przymiotnikowy występuje w rodzaju żeńskim, to odmieniamy  to nazwisko (ten człon): Poszedł do dyrektora z Grażyną Nowak-Górną.

Uwaga! W nazwiskach dwuczłonowych zawsze na pierwszym miejscu stawia się nazwisko rodowe; tak jak: Maria Skłodowska-Curie.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort