Kiedy „mój”, a kiedy „swój”

Językoznawcy mówią, że nadużywamy zaimków dzierżawczych typu „mój”, „twój”, zamiast stosować zaimek „swój”. Dlaczego raz można zastąpić wyraz swój słowem mój, a innym razem nie jest to możliwe? Kiedy należy stosować zaimek swój, a kiedy mój?

 

Zaimki „mój” i „swój”

Zaimek dzierżawczy „swój” odpowiada zaimkom dzierżawczym: mój, nasz, twój, wasz, jego, jej, ich i odnosi się do przedmiotu należącego do osoby nazywanej w zdaniu przez podmiot.

Zaimki typu mój – swój tylko pozornie znaczą to samo. W praktyce zwykle nie można ich dowolnie zamieniać.

 

Zalecany zaimek „swój”, ale…

W zdaniach typu:

Wzięłam swoją (nie: moją) książkę; Dałem mu swój długopis; Jadę swoim samochodem.

w których osoba mówiąca – nadawca (podmiot domyślny: ja) jest właścicielem rzeczy (np. książki), zalecane jest stosowanie zaimka „swój”; zgodnie z zasadą, że „jeśli rzecz, o której się mówi, należy do właściciela wskazanego przez podmiot, zamiast zaimka mój, moja, moje w odpowiednim przypadku używamy zaimka swój, swoja, swoje. Na przykład: Zaprosiłam swojego (nie: mojego) kuzyna. (…) Pokażę ci swoje (nie: moje) mieszkanie.”. *)

Zdaniem prof. Mariana Bugajskiego z Uniwersytetu Zielonogórskiego przytoczona zasada „we współczesnej (mniej starannej) polszczyźnie jest nagminnie łamana. Wobec tego zdanie Naprawiłem mój (zamiast swój) samochód. w języku potocznym (mniej starannym) jest dopuszczalne”.

Uwaga: Użycie zaimka „mój” jest uzasadnione, jeśli nadawca chce podkreślić, że dana rzecz należy właśnie do niego lub że ktoś jest właśnie z nim związany (akcent zdaniowy pada na zaimek „mój”), np.:

Wzięłam moją książkę, nie twoją; W kinie byłam z moim mężem.

 

Tylko „swój”

Jeśli rzecz, o której mówi nadawca, należy do właściciela (w zdaniu – podmiot), wówczas używamy zaimka „swój” (swoja, swoje,…), np.:

Marek wziął swój rower; Czy przeczytałaś swój list?

 

Tylko „mój”

Bywają zdania, w których zaimka mój nigdy nie można zastąpić wyrazem swój.

1. Mój komputer ma nowe oprogramowanie; Twój rower stoi w garażu.

W tych przykładach jest zaimek mój (lub twój), ponieważ nazwa posiadanej rzeczy (komputer, rower) występuje w funkcji podmiotu.

Zamiana zaimka „mój” na „swój” jest niemożliwa, bo zdanie straci sens, np. Moja (nie: swoja) książka leży na półce.

2. Maria przeczytała twój list; Jan wziął moją komórkę.

W tych zdaniach rzeczowniki: Maria, Jan, pełnią funkcję podmiotu, ale osoby nazwane tymi rzeczownikami nie są właścicielami rzeczy (listu, komórki) określanych przez zaimek dzierżawczy (mój lub twój). W tych zdaniach nigdy nie zastępujemy zaimka „mój” zaimkiem „swój”, bo zmienilibyśmy treść tych zdań; np. w zdaniu „Jan włączył mój komputer. nadawca informuje o tym, że Jan (podmiot) zajmuje się komputerem, który do niego nie należy, ponieważ właścicielem komputera jest nadawca. Gdyby w zdaniu zamiast zaimka „mój” znalazł się zaimek „swój”, wtedy zdanie brzmiałoby „Jan włączył swój komputer.” i właścicielem komputera stałby się Jan.

 

Za dużo zaimków dzierżawczych

Jeżeli z kontekstu wynikają informacje, np. o właścicielu rzeczy, wtedy należy zrezygnować z zaimków typu: „mój”, „swój”, np.:

Po pracy wróciłem do (swojego) domu; Byłam w kinie z (moim) synem.

 

Czyja żona?

Profesor Mirosław Bańko z Uniwersytetu Warszawskiego, aby uzmysłowić, że zaimek „swój” to nie to samo co „mój”, zalecał porównanie informacji: „Spotkał się ze swoją żoną” i „Spotkał się z moją żoną”.

Barbara Ellwart

*) „Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN” z 2012 r.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort