Zbędny, ale wszędobylski projekt

Zdanie „Uczestniczyliśmy w projekcie współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej.” jest zrozumiałe, ponieważ rzeczownik projekt od kilkunastu lat funkcjonuje w polszczyźnie w nowym znaczeniu. Słyszy się o projektach unijnych, o projektach naukowo-badawczych, o projektach edukacyjnych. Jednak słowo projekt użyte w tym nowym znaczeniu nadal wywołuje wiele kontrowersji.

Dlaczego zaakceptowanie tego neosemantyzmu budzi sprzeciw językoznawców i wielu użytkowników naszego języka? W jaki sposób funkcjonujące od wielu lat w polszczyźnie słowo projekt nabyło nowego znaczenia?

Projekt w nowym znaczeniu

Słowo projekt w zdaniu: Projekt naukowo-badawczy jest współfinansowany przez UE.oznaczaprzedsięwzięcie, zadanie, które musi być przeprowadzone i skończone’ (zrealizowane). Przy czym projekty naukowo-badawcze to ‘prace naukowo-badawcze, przedsięwzięcia, innowacyjne działania, na które otrzymuje się tzw. granty (dotacje w drodze konkursu)’. A zatem rzeczownik projekt w tym przykładzie ma nowe znaczenie, różniące się od tych, które dotąd notowały słowniki.

Pierwotne znaczenie

Wyraz projekt tradycyjnie używany jest w znaczeniach:

  • ‘zamierzony plan działania, postępowania’; ‘pomysł’, zamysł’, np. „projekt (‘plan, pomysł’) podróży” oraz
  • ‘plan, szkic czegoś’, np. „projekt budowli, przedsięwzięcia”; ‘wstępna wersja jakiegoś dokumentu’, np. „projekt ustawy”.

Przywołana definicja ujawnia, że w polszczyźnie jednym z najważniejszych elementów znaczeniowych wyrazu projekt jest ‘niegotowość’, pierwszy lub jeden z pierwszych etapów jakiegoś przedsięwzięcia, działania. Ten element znaczeniowy odnajdujemy również w synonimach tego leksemu: zamysł, plan, przewidywanie, szkic, myśl, pomysł, koncepcja, propozycja, założenie, schemat, model, zarys.

Z tego powodu osoby przyzwyczajone do tradycyjnego znaczenia słowa projekt – zgodnego z etymologią (łac. proiectus ‘wysunięty do przodu’) – dziwią się, w jaki sposób projekt (‘pomysł’) może być dziełem skończonym, bo niewątpliwie w zdaniu „Uczestniczyliśmy w projekcie współfinansowanym przez UE.” jest mowa o przedsięwzięciu realizowanym i skończonym.

Z porównania tradycyjnego znaczenia rzeczownika projekt z jego nowym znaczeniem jednoznacznie wynika, że nowe znaczenie „kłóci się” ze starym.

Źródło nowego znaczenia

Wyraz od lat funkcjonujący w polszczyźnie nabrał – pod wpływem angielskiego rzeczownika project – nowego znaczenia. W angielszczyźnie słowo project – poza znaczeniem ‘plan, szkic, coś wstępnego’ – występuje także w znaczeniu ‘przedsięwzięcie, zwykle poważne, wymagające pracy i zaangażowania, z satysfakcjonującym wynagrodzeniem za pracę i wysiłek’.

Krytycy nowego znaczenia

Czy musieliśmy nowy sens wyrazu projekt na siłę przejmować?– pytają użytkownicy języka polskiego – oburzeni nieuzasadnioną neosemantyzacją.

Rzeczywiście, projekt w nowym znaczeniu stanowi przykład niepotrzebnego kalkowania do polszczyzny wszystkiego, co angielskie – bez refleksji, czy to jest konieczne.

Tytuły projektów

Jeśli po słowie projekt pojawia się nazwa własna przedsięwzięcia, to należy ją pisać wielką literą i wyróżniać cudzysłowem lub kursywą, np. projekt „Most do sukcesu” lub projekt „Pomorze”.

Z przymrużeniem oka

Profesorowi Jerzemu Bralczykowi ktoś pochwalił się kiedyś, że miał aż osiem projektów.

– I co, nic z tego nie wyszło? – z przekąsem zapytał profesor, wiedząc, że z pomysłami tak bywa.

Ależ nie, wszystkie zrealizowałem! – zabrzmiała odpowiedź.

Jak widać, osoba rozmawiająca z profesorem rozumiała już sens słowa projekt po nowemu.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort