Tysiąc, milion i jeszcze więcej…

Liczebniki główne: tysiąc, milion, miliard, bilion powodują zawrót głowy nie tylko z powodu skojarzeń z ogromną kwotą pieniędzy, ale również dlatego, że ich odmiana i użycie w zdaniach wywołują wiele wątpliwości.

Typowa składnia liczebnikowa

Przyjrzyjmy się zdaniom z liczebnikiem tysiąc.

1. Tysiąc kibiców podąża na stadion.

2. Tysiąc kibiców podążało na stadion.

3. Anna nie ma tysiąca złotych.

4. Pracodawca obiecał tysiącowi pracowników zaległe wynagrodzenie.

5. Brak mi paru tysięcy złotych.

6. Wybudowano salę dla pięciu tysięcy widzów.

Użycie liczebników w tych zdaniach nie sprawia kłopotu, ponieważ liczebniki typu: tysiąc, milion, miliard mają:

  • odmianę rzeczownikową, czyli odmieniają się w liczbie pojedynczej i mnogiej przez przypadki,

w liczbie pojedynczej:

M.: (co?) tysiąc, milion, miliard

D.: (czego?) tysiąca, miliona, miliarda

C.: (czemu?) tysiącowi, milionowi, miliardowi

B.: (co?) tysiąc, milion, miliard

N.: (z czym?) tysiącem, milionem, miliardem

Msc.: (o czym?) tysiącu, milionie, miliardzie

w liczbie mnogiej:

M.: tysiące, miliony, miliardy

D.: tysięcy, milionów, miliardów

C.: tysiącom, milionom, miliardom

B.: tysiące, miliony, miliardy

N.: tysiącami, milionami, miliardami

Msc.: tysiącach, milionach, miliardach

  • rząd dopełniaczowy, czyli występuje tu związek rządu i liczebniki łączą się z rzeczownikiem w dopełniaczu, np. tysiąc (kogo?) kibiców, tysiąca (czego?) złotych, tysiącowi (kogo?) pracowników.

Poza tym w pierwszym zdaniu (1.) występuje typowa składnia liczebnikowa, tzn. orzeczenie jest w liczbie pojedynczej (orzeczenie „podąża” jest w liczbie pojedynczej jak liczebnik „tysiąc”, chociaż rzeczownik ‘kibic” jest w liczbie mnogiej – „kibiców”),

zaś w drugim zdaniu (2.) orzeczenie jest w rodzaju nijakim – „podążało” (ponieważ, zgodnie z zasadą – w czasie przeszłym i trybie warunkowym powinno występować w rodzaju nijakim).

Nielubiane wyjątki

Problemy zaczynają się, gdy pojawiają się odstępstwa od zasady i zachodzi związek zgody między liczebnikiem a orzeczeniem. Takie odstępstwa od zasady dopuszczalne są, gdy:

  • orzeczenie poprzedza liczebnik – np. Podążał tam tysiąc osób. (chociaż: Tysiąc osób podążało tam.);
  • liczebnik oznacza liczbę jednostek miary (liczbę: gramów, kilogramów, ton) – np. tysiąc ton jęczmienia został przeznaczony na zapasy, a drugi tysiąc został wyrzucony;
  • liczebnik jest użyty w liczbie mnogiej, np. Dwa tysiące kibiców podążały na stadion. (ale, oczywiście, prawidłowe jest także zdanie: Dwa tysiące turystów przybyło do Gdańska.).

Uwaga!

1. W zdaniach:

Tysiące osób kibicowało sportowcom.

Miliony turystów zwiedziło wystawę.

Miliardy owadów atakują zwierzęta domowe.

liczebniki: tysiąc, milion, miliard, występujące w liczbie mnogiej bez poprzedzających liczebników głównych (dwa, trzy, cztery), przestają być wykładnikami ilości i przejmują funkcję liczebników nieokreślonych o znaczeniu ‘dużo, mnóstwo, wiele, moc, multum, bez liku’.

2. Poprawne są sformułowania:

Te miliony ludzi zostały perfidnie oszukane;

Te miliardy złotych zostały dobrze zainwestowane.

Barbara Ellwart

Post scriptum

Z okazji Nowego Roku życzę Szanownym Czytelnikom dużo, dużo zdrowia, wielu przyjaciół, bez liku potrzebnych tysięcy… i mnóstwo szczęśliwych chwil.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort