Co ubieramy, wkładamy i zakładamy

Dylemat z ubieraniem się, wkładaniem i zakładaniem ubrania, obuwia, nakrycia głowy mają nie tylko użytkownicy języka, ale i językoznawcy, np. zastanawiamy się, czy płaszcz można założyć, czy tylko włożyć; kiedy używamy czasownika ubierać, a kiedy jego strony zwrotnej ubierać się. Najnowsze słowniki języka polskiego i wypowiedzi językoznawców pozwalają jednak na ustalenie, że ubieramy się w coś, wkładamy coś,  a czasami także zakładamy coś na coś.

Ubierać się

Bez wątpienia mówimy: Anna ubiera się w płaszcz, a Jan ubiera się w sweter i spodnie. W przytoczonym zdaniu poprawnie został użyty czasownik ubierać w stronie zwrotnej: ubiera się. Natomiast zdecydowanie błędne byłoby użycie w tym zdaniu czasownika ubiera (bez się), np.: Anna ubiera płaszcz,
a Jan ubiera sweter i spodnie.
Chociaż wielu Polaków w ten sposób mówi, nadal nie należy stosować tego regionalizmu.

Utwierdza nas w tym przekonaniu najnowszy Słownik poprawnej polszczyzny PWN, w którym czytamy m.in.:

ubierać się 1. «wkładać na siebie» ktoś, coś ubiera się: Ubierał się niezwykle starannie. Ktoś, coś ubiera się w coś (n i e: ubiera coś): Do pracy ubieramy się w specjalne kombinezony (nie: ubieramy specjalne kombinezony)”.

ubierać 1. «wkładać na kogoś lub na coś ubranie» ktoś ubiera kogoś, coś – (w coś): Dziewczynki lubią ubierać swoje lalki”.

Błędne w znaczeniu ‛wkładać coś, ubierać się w coś’. Np.: Powoli ubierał płaszcz”. Poprawnie: Powoli wkładał płaszcz, ubierał się wpłaszcz. Ona wkładała kapelusz. Dlaczego wkładasz buty? Dziś zakładasz nowy naszyjnik?

Wkładać

Poprawne jest sformułowanie: Anna wkłada płaszcz, a Jan wkłada sweter i spodnie. Zgodnie z przywołanym wcześniej słownikiem, wkładać, to (…) „2. «umieszczać coś, zwykle ubranie, na kimś, na sobie» ktoś wkłada coś – (na coś): Wkłada (nie: ubiera) suknię, kapelusz, a na ręce rękawiczki”.

Zakładać

Czasownika założyć powinno się używać w zdaniach typu: Zbigniew założył krawat, a Julia założyła okulary, ponieważ krawat zakłada się na koszulę, a okulary na nos.

Słownikowa definicja brzmi:

zakładać (…) 3. «kłaść coś na czymś, nakładać coś na coś» ktoś zakłada coś – (komuś, czemuś) – (na coś): Wieczorami dziadek zakładał na nos okulary i czytał. (…)

● Zakładać, lepiej: wkładać, płaszcz, sukienkę, garnitur, buty. Ale kiedy jest mowa o przedmiotach, które się umieszcza na sobie: Zakładać(nie: wkładać) krawat, okulary, kolczyki, plecak itp.”.

Uwaga!

Zdarza się, że mówimy: Załóż płaszcz, albo załóż sweter. Anna założyła kurtkę, ale nie założyła czapki.

Użycie czasownika założyć w tym znaczeniu (zamiast włożyć lub ubrać się w…) budzi pewne wątpliwości, niektóre słowniki je odrzucają, inne akceptują. W przytoczonej wyżej definicji czytamy, że „lepiej wkładać” niż zakładać.

Jednak „zakładanie” dopuszcza i prof. Jan Miodek, i prof. Mirosław Bańko, który stwierdzając, że oba czasowniki są często używane zamiennie, pisał: „Dlatego nie jestem wcale skłonny do krytykowania tych, którzy mówią o zakładaniu płaszcza czy butów. W Innym słowniku języka polskiego PWN, opartym na Korpusie Języka Polskiego, w haśle założyć uwzględniliśmy oba znaczenia – i to dotyczące krawata, zegarka i okularów, i to dotyczące płaszcza i obuwia”.

Jak widzimy, czasownik założyć coraz odważniej wchodzi do polszczyzny, ale oficjalnie nadal zaleca się zakładanie krawata, natomiast wkładanie płaszcza lub ubieranie się w płaszcz.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort