Trudności z nabywanym prawem

Najczęściej kupowanie, nabywanie sprawia przyjemność, radość. Można nabyć książki, meble, działkę. Nabywanie nowych doświadczeń, sił, zdrowia też cieszy. Ale dlaczego czasownik nabywać (nabyć), występując z rzeczownikiem prawo, powoduje wątpliwości – sprawdzimy.

Nabyć, nabywać
Czasownik nabyć (nabywać) znaczy:
1. „otrzymać coś na własność za pieniądze lub przez wymianę; kupić”, czyli można powiedzieć: Jan nabył nowy dom i mieszkanie za gotówkę. Maria nabyła książki w antykwariacie.;
2. „osiągnąć coś, dojść do czegoś, zyskać coś, zdobyć”, np.: Jan nabywa wprawy w wykonywaniu czynności wymagających precyzji. Maria nabywała ogłady u swojej babci.
Przytoczone przykłady ujawniają, że czasownik nabywać może łączyć się z rzeczownikami albo w bierniku, albo w dopełniaczu i że forma rzeczownika przy tym czasowniku zależy od znaczenia czasownika (czy znaczy ‘kupić’, czy ‘osiągnąć’) i od tego do jakiej kategorii znaczeniowej ten rzeczownik należy (np. czy nazywa ‘rzecz’, czy ‘cechę’). A zatem:
* czasownik nabywać w pierwszym znaczeniu (‘kupić’) łączy się z rzeczownikami w bierniku, np.: nabył (co?) dom, mieszkanie, samochód, meble,
a
* czasownik nabywać w drugim znaczeniu łączy się z rzeczownikami w dopełniaczu, np. nabył (czego?) wprawy, ogłady, wiedzy.

Kłopotliwe prawo
Problem pojawia się, gdy słowo nabywać ma wystąpić z rzeczownikiem prawo o znaczeniu ‘uprawnienie’. Jedni używają tego rzeczownika w bierniku, inni w dopełniaczu. Na dodatek w słownikach języka polskiego brak informacji na temat poprawnego łączenia tych słów.
Wiele osób zalicza rzeczownik prawo do grupy, w której występują rzeczowniki oznaczające cechy (np. ogłady), umiejętności (np. wprawy) lub wiadomości (np. wiedzy) i dlatego słowo prawo często występuje błędnie w dopełniaczu.
Przypomnę, że słowa prawo i uprawnienie mają następujące formy w mianowniku, dopełniaczu i bierniku:
M.: (co?) prawo, uprawnienie (w l. mn.: prawa, uprawnienia)
D.: (czego?) prawa, uprawnienia (w l. mn.: praw, uprawnień)
B.: (co?) prawo, uprawnienie (w l. mn.: prawa, uprawnienia)

Zdaniem językoznawców, rzeczownik prawo (w znaczeniu ‘uprawnienie’) nie należy do żadnej z tych kategorii znaczeniowych (cechy, umiejętności, wiadomości) i przy czasowniku nabywać występuje w bierniku.
Dlatego należy pisać:
Pracownik nabywa prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego. Pracownicy nabywają uprawnienia do nagród w nowym zakładzie pracy . Pracownica nabyła prawo do emerytury. Jan podjął pracę i dlatego nabył prawo do wynagrodzenia.

Negacja
Oczywiście, po negacji zdania rzeczownik w bierniku staje się rzeczownikiem w dopełniaczu, i tak:
Pracownik nie nabywa prawa do pierwszego urlopu wypoczynkowego. Pracownicy nie nabywają uprawnień do nagród w nowym zakładzie pracy. Pracownica nie nabyła prawa do emerytury. Jan nie nabył prawa do wynagrodzenia.

Jeszcze jedno znaczenie
Czasownik nabyć się ma zupełnie inne znaczenie niż nabyć. W Słowniku języka polskiego czytamy:
nabyć się – „długo gdzieś lub z kimś pobyć; spędzić gdzieś dłuższy czas”. Przykłady: Nabyć się nad morzem, w górach, na świeżym powietrzu – to moje marzenie. Nabyli się razem, spędzając wspólnie urlop.
Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

escort adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort