Z górki na dwojgu sankach

Zima, śnieg, a zwłaszcza ferie sprzyjały zabawom na świeżym powietrzu. Dorośli, dzieci i młodzież jeździli na nartach, łyżwach i sankach. Niektórym uczestnikom zimowych atrakcji problemy sprawiało informowanie o tym, ile sań brało udział w kuligu. Zastanawiano się, czy należy powiedzieć cztery sanie, czy czworo sań. Pytano mnie, które sformułowanie jest poprawne: w trzech saniach czy w trojgu sań, a może w trojgu saniach oraz dlaczego mamy kłopot z odmianą liczebników z rzeczownikiem sanie?

Faktycznie odmiana tych wyrazów nurtuje wielu użytkowników polszczyzny. Zapewne nieraz zastanawialiście się Państwo nad tym, czy zjeżdżamy na dwóch sankach, czy na dwojgu sankach; jak poprawnie odpowiedzieć na pytania: ile sań stoi przed domem, ilu saniom się przyglądam, ilu sanek jeszcze nie ma?

Najpierw odpowiem na pytanie, dlaczego mamy kłopot z odmianą liczebników z rzeczownikiem sanie.

Otóż słowo sanie należy do niewielkiej grupy rzeczowników, które występują tylko w liczbie mnogiej, a liczebniki z nimi łączące się to rzadko stosowane liczebniki zbiorowe, które w specyficzny sposób łączą się z rzeczownikami.

Rzeczowniki tylko w liczbie mnogiej

W języku polskim większość rzeczowników odmienia się przez liczby, np. (jeden) dom – (dwa) domy, ale są także rzeczowniki, które nie mają liczby pojedynczej. Należą do nich wyrazy: sanie, sanki, nożyce, drzwi, skrzypce, schody.

Z tymi rzeczownikami łączą się tylko liczebniki zbiorowe, typu: dwoje, czworo, sześcioro, dziesięcioro.

Liczebniki zbiorowe

Liczebniki zbiorowe łączą się z rzeczownikami nazywającymi małe osoby (dwoje dzieci) i małe zwierzęta (pięcioro kurcząt) oraz z rzeczownikami, które występują tylko w liczbie mnogiej (sanki, drzwi).

Odmiana liczebników zbiorowych z rzeczownikami

Przyjrzyjmy się formom liczebników zbiorowych i towarzyszących im rzeczowników.

Dwoje kociąt bawiło się na trawniku. (dwoje – mianownik, kociąt – dopełniacz)

• Dziadek nie znalazł trojga wnucząt. (trojga – dopełniacz, wnucząt – dopełniacz)

• Mama dała pięciorgu dzieciom kolorowe kredki. (pięciorgu – celownik, dzieciom – celownik)

• Na wystawie zobaczyłam czworo skrzypiec. (czworo – biernik, skrzypiec – dopełniacz)

• Wyszedłz sześciorgiem szczeniąt. (sześciorgiem – narzędnik, szczeniąt – dopełniacz)

• W pięciorgu schodach są szpary. (pięciorgu – miejscownik, schodach – miejscownik)

Jak widać, rzeczownik towarzyszący liczebnikowi zbiorowemu czasami występuje w tym samym przypadku co liczebnik, a czasami w innym, czyli w dopełniaczu.

Przykładowo w „pięciorgu schodach” liczebnik i rzeczownik są w tym samym przypadku – w miejscowniku, a zatem zachodzi między nimi związek zgody, natomiast gdy liczebnik zbiorowy jest np. w mianowniku, to rzeczownik występuje w dopełniaczu, czyli zachodzi między nimi związek rządu, bo liczebnik wymaga, by rzeczownik był w dopełniaczu.

Odmiana liczebnika dwoje z rzeczownikiem sanie

Opisana zasada dotyczy wszystkich połączeń rzeczowników z liczebnikami zbiorowymi – również wyrażenia dwoje sań.

Oto prawidłowa odmiana:

M.: dwoje sań – Dwoje sań brało udział w kuligu.
D.: dwojga sań – Jeszcze nie ma dwojga sań.
C.: dwojgu saniom – Przyglądam się dwojgu saniom.
B.: dwoje sań – Zauważyłem dwoje sań.
N.: dwojgiem sań – Pojechali dwojgiem sań
Ms.: dwojgu saniach – W dwojgu saniach nie było dzieci.

A zatem, odpowiadając na początkowe pytania, informuję, że poprawne formy to:Czworo sań brało udział w kuligu.” iW trojgu saniach siedzieli dorośli.”.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort