Coraz więcej dekad

Co to jest dekada?

Czy okres od 2005 do 2014 roku można nazwać dekadą?

Pochodzenie i znaczenie wyrazu dekada

Słowo dekada pochodzi z języka greckiego (gr. déka = dziesięć) i oznacza:

„okres dziesięciu dni, tygodni, miesięcy lub lat”, na przykład pierwsza dekada miesiąca to dziesięć pierwszych dni: od pierwszego do dziesiątego dnia tego miesiąca (1-10 stycznia, 1-10 lutego, 1-10 marca itd.) oraz

„przedział obejmujący w zbiorze wartości danej wielkości fizycznej wartość od a do 10a”, np. dekagram (deka- + gram) to jednostka masy (wagi) równa dziesięciu gramom.

Cząstka deka – to pierwszy człon złożonych nazw miar systemu metrycznego, oznaczających jednostki 10 razy większe od jednostek podstawowych, wyrażonych w drugiej części nazw złożonych, np. wspomniany dekagram lub jednostka miary długości równa 10 metrom – dekametr (deka- + metr) czy dekalumen (deka– + lumen) – jednostka siły światła równa dziesięciu lumenom.

W historii – dekada oznaczała także „dziesięciodniowy tydzień (30-dniowego miesiąca) republikańskiego kalendarza Wielkiej Rewolucji Francuskiej” (1789 r.).

Dekada w pierwszym znaczeniu

Oto przykłady użycia słowa dekada jako okresu dziesięciu dni, tygodni…”:

  • Spotykają się zawsze w drugiej dekadzie miesiąca, czyli między jedenastym a dwudziestym dniem.
  • Mamy teraz drugą dekadę XXI wieku.
  • Studenci zorganizowali dekadę książki historycznej.

Dziesięciolecie

Okres dziesięciu lat nazywany dekadą lub dziesięcioleciem zwykle obejmuje lata liczone od roku kończącego się cyframi „01”, „11”, „21” itp. do najbliższego roku kończącego się zerem, jak: „00”, „10”, „20”, „30” itp. Licząc w ten sposób, rozumiemy, że dziewiąta dekada XX wieku obejmowała lata 1981-1990, a dziesiąta dekada XX wieku – lata 1991-2000, natomiast pierwsza dekada XXI wieku to lata 2001-2010, druga to lata 2011-2020, a trzecia –  2021-2030.

Nietypowe dekady

W programach radiowych i telewizyjnych coraz częściej słyszymy o dekadach od 2008 albo od 2013 roku i wtedy powstaje pytanie, czy okres dziesięciu lat, trwający np. od 1997 do 2006 roku, jest dekadą, czy nie jest.

Czytelnik „Magazynu Solidarność” zadał podobne pytanie: „Czy okres od 2005 do 2014 roku można nazwać dekadą?”.  Pytanie to odnosiło się do następującej informacji: „Od początku 2005 r. do końca 2014 r. organizujemy pomoc dla chorych dzieci. W tej dekadzie udało nam się zachęcić do współpracy wielu zamożnych darczyńców”.

Ponieważ słowniki na ten temat milczą, więc sprawdziłam, co o tym mówią językoznawcy. Zdaniem profesora Mirosława Bańko z Uniwersytetu Warszawskiego, dekady można liczyć od różnych dat, np. od roku 1998 czy od 2008, ale jednocześnie prof. Bańko zwraca uwagę na to, że bardziej wyraziste jest stosowanie wyrazu dekada do lat: 1991-2000, 2001-2010, 2011-2020.

A zatem na pytanie Czytelnika: „Czy okres od 2005 do 2014 roku można nazwać dekadą?” odpowiadam twierdząco, ale uprzedzam, że takie „nietypowe dekady” często powodują, że wypowiedź jest dwuznaczna i trzeba upewniać się dodatkowo, że nasi rozmówcy wiedzą, o których latach mówimy, albo zastąpić słowo „dekada” innym sformułowaniem. W przytoczonej informacji Czytelnika występuje właśnie taka dwuznaczność, ponieważ pomoc organizowana jest na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI w. Sformułowanie „w tej dekadzie”, można zrozumieć albo jako okres od 2005 do 2014 roku, albo jako drugą dekadę XXI w. (2011-2020). Z tego powodu proponuję zmienić drugie zdanie na: W ciągu tych dziesięciu lat udało nam się zachęcić do współpracy wielu zamożnych darczyńców.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort