Performance, happening i instalacja

Co to są instalacje, to każdy Polak wie, co to są happeningi i performance – tego się domyślamy. Ale – zagadkę stanowi zestawienie tych dwóch obcych słów – dotyczących nowych zjawisk w sztuce – ze znanym i od wielu lat funkcjonującym wyrazem instalacja.

Obok sztuk plastycznych: malarstwa, grafiki, rzeźby, rzemiosła artystycznego i architektury współcześnie niemal na co dzień obcujemy ze sztuką audiowizualną, sztuką nowych mediów, której twórcy korzystają z komputerów, programów komputerowych, Internetu, telewizji, kamer, rzutników i innych urządzeń. Obserwujemy także powstawanie nowych technik i strategii artystycznych, do których należy happening, performance i instalacja.

Co to jest happening

Happening to częściowo improwizowane wydarzenie w przestrzeni publicznej, np. na ulicy, w parku, w galerii handlowej, na dworcu, mające cechy teatru, ale oparte na spontanicznym, przypadkowym wykonaniu z udziałem widzów, którzy stają się współtwórcami wydarzenia. W Polsce pierwsze happeningi tworzono pod koniec lat 50. w Gdańsku.

Słowo happening [wym. hepening] to po angielsku ‘wydarzenie’. Wyraz ten w języku polskim jest odmieniany, np. Zorganizować happening. Brać udział w happeningu.

Co to jest performance 

Performance [wym. performans] to ‘forma teatralna, bez tekstu dramatycznego, tworzona przez artystę lub artystów na żywo w obecności widzów’. W odróżnieniu od happeningu – publiczność nie jest uczestnikiem akcji, lecz tylko bezpośrednim, biernym obserwatorem.

Termin performance pochodzi z języka angielskiego i oznacza ‘przedstawienie, wykonanie’. Jako określenie działań artystycznych używany jest od końca lat 60. XX wieku,a w Polsce od 1978 roku.

Wielki słownik ortograficzny PWN zaleca zapis angielski wyrazu performance. W słowniku czytamy, że słowo to można traktować jako nieodmienne lub odmieniać je. Oto możliwość odmiany wyrazu performance i miejsce przeniesienia do następnej linijki (zaznaczone kropką): performan•ce’u, performan•ce’em, performan•sie; performan•ce’y,
performan•ce’ów.

Definicje słowa instalacja

Wyraz instalacja jest przykładem na to, jak w krótkim czasie następuje zmiana znaczeń słów, jak te słowa nabywają nowych znaczeń, inaczej mówiąc – jak powstają neologizmy semantyczne.

Instalacja, zgodnie ze Słownikiem języka polskiego z 1978 r. i późniejszymi, to:

1.            ‘zespół urządzeń technicznych (przewodów i sprzętu) służących do jednego celu, np. do doprowadzania elektryczności, gazu, wody itp. do jakichś obiektów, pomieszczeń’, a zatem mamy instalacje sanitarne, wodno-kanalizacyjne, centralnego ogrzewania;

2.            ‘zakładanie, montowanie jakichś urządzeń technicznych; instalowanie’ i dlatego można np. dokonać instalacji przewodów elektrycznych;

3.            ‘urządzenie się gdzieś; zainstalowanie’, czyli lokowanie, umieszczenie siebie lub kogoś w jakimś miejscu, np. w mieszkaniu, w hotelu, a także – daw. ‘wprowadzenie kogoś na urząd.

Natomiast obecnie słowo to ma jeszcze nowe znaczenia:

4.            ‘wgrywanie na dysk twardy komputera nowego programu’;

5.            ‘dzieło plastyczne zbudowane przez artystę w zastanej przestrzeni’.

Instalacja jako dzieło plastyczne czasem przypomina rzeźbę. Często jest to zbiór elementów, np. zwykłych przedmiotów, uformowany przez artystę w całość, której sens można rozszyfrować poprzez odczytanie znaczeń niesionych przez poszczególne elementy oraz powiązania między nimi.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort