Kiedy mnie, a kiedy mi

Gdy małe dziecko wyciąga rączkę po jakiś smakołyk i woła: A mi? – śmieszy nas to, ale je zaraz poprawiamy: „Zapytaj: A mnie?”. Gdy dorosły mówi błędnie: Mi się wydaje – to już nikogo nie śmieszy, ale ujawnia językowy dylemat i wtedy pojawiają się następujące pytania. Dlaczego używanie form zaimkowych: mnie – mi, tobie – ci, ciebie – cię, jego – go, jemu – mu wywołuje zakłopotanie? Kiedy należy stosować pełną formę zaimkową mnie, a kiedy krótkie mi?

Dlaczego wiele wyrazów ma krótkie formy?
Skracanie wyrazów to objaw ułatwiania sobie życia. Nasi przodkowie zamiast mówić waszmość pan woleli powiedzieć waćpan. Najwięcej skróconych wyrazów występuje w języku potocznym, np. uczniowie zamiast mówić matematyka, geografia często stosują skrócone nazwy: matma, gegra. Ta sama tendencja objęła zaimki. Obecnie w języku polskim funkcjonują formy zaimkowe pełne i krótkie, np.: tobie – ci, mnie – mi, mojego – mego, twojego – twego. Możemy powiedzieć: „szanuję twojego ojca” lub „szanuję twego ojca”, ale podczas stosowania mnie i mi już pojawiają się wątpliwości, np. czy w zdaniu: „Mnie podobają się te kwiaty, a tamte nie podobają mi się.” można mnie zamienić na mi, a mi zamienić na mnie.

Dlaczego niektóre formy zaimkowe – np. mnie i mi – sprawiają kłopot?
Odpowiedź jest prosta – bo tych form zaimkowych nie można dowolnie stosować. Raz korzysta się z formy pełnej (mnie), innym razem z krótkiej (mi), ale nie należy ich wymieniać i trzeba znać zasady ich stosowania.

Kiedy stosujemy formę pełną mnie, a kiedy krótką mi?
W zdaniach: Mnie możesz wszystko powiedzieć. Nie mów mi tego. Mnie nie tłumacz takich oczywistości. Pozwól mi się wytłumaczyć. Mnie proszę przyznać urlop. Proszę przyznać mi urlop. Skierował się ku mnie (nie: ku mi) z groźną miną.
obserwujemy, że zaimek „ja” ma dwie formy celownika: dłuższą „mnie”, która jest akcentowana i formę krótszą, nieakcentowaną „mi”, która stanowi całość akcentową z wyrazem poprzedzającym.

Zapamiętajmy:

  1. Na początku zdania używa się tylko tej pełnej, akcentowanej formy „mnie”, np. „Mnie to daj!”, „Mnie zaufaj!”, Mnie należy się ten prezent”.
  2. Krótsza, nieakcentowana forma „mi” nie może być używana na początku i na końcu zdania oraz w połączeniach z przyimkami, czyli w takich pozycjach, na które regularnie pada akcent logiczny. Forma „mi” występuje po czasownikach, np. „Daj mi to!”, „Zaufaj mi!”, „Należy mi się ten prezent”.

Uwaga!

  • Pełna forma zaimka „mnie” może wyjątkowo wystąpić po czasowniku, w środku zdania, gdy w tym miejscu będzie padał akcent – wynikający z przeciwstawienia treści (gdy właśnie ten zaimek będzie wyróżniony); np.: „Ten prezent należy się mnie, a nie tobie.” lub „Proszę o przyznanie urlopu mnie, a nie Nowakowi.”, „Robię tak, jak mnie się podoba, a nie jak tobie.”.
  • Jeśli na początku zdania składowego (w zdaniu złożonym) akcent pada na spójnik (np. „jak”), to po tym spójniku można wyjątkowo użyć krótkiej formy „mi”; np.: „Robię tak, jak mi się podoba.”.

Ja, ty, on
Zasady używania celownikowych form zaimka „ja” dotyczą także innych zaimków, choćby zaimka „ty”, który ma też dwie formy celownika: „tobie” i „ci” albo zaimka „on”, który w celowniku ma formy: „jemu” i „mu”.
Przykłady zdań: Nie ufam mu. Jemu nie ufam.
Dużo ci zawdzięczam. Tobie wszystko zawdzięczam.
Daję ci to. Tobie to daję.
Jak widzimy, we wszystkich przykładach form krótszych używa się w pozycji nieakcentowanej, a form dłuższych – tylko wtedy, gdy są pod akcentem.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort