Kaszubi i Kaszuby

Skąd wywodzą się nazwy: KaszubyKaszubi? Kiedy i gdzie po raz pierwszy pojawiła się nazwa Kaszuby? Co dziś te słowa znaczą?

 

Współczesne definicje

Rzeczowniki KaszubyKaszubi brzmią bardzo podobnie, ale różnią się i końcówkami fleksyjnymi („-y”, „-i”), i znaczeniem.

Kaszubi (po kaszubsku Kaszëbi) to grupa ludności obecnie zamieszkująca Pomorze Gdańskie i wschodnią część Pomorza Zachodniego, a zatem mieszkająca w powiatach województwa pomorskiego: puckim, wejherowskim, kartuskim, lęborskim, bytowskim, kościerskim oraz w północnej części chojnickiego i wschodniej części słupskiego.

Wyróżnia się Kaszubów nadmorskich z okolic Pucka i Wejherowa oraz Kaszubów leśnych (borowych) z okolic Kartuz, Kościerzyny i z Borów Tucholskich.

W polszczyźnie literackiej w liczbie pojedynczej rodzaju żeńskiego występuje jedna forma – Kaszubka, zaś w rodzaju męskim stosowane są dwie formy: Kaszub albo Kaszuba. Co ciekawe, po kaszubsku liczba pojedyncza brzmi: Kaszëba.

Kaszuby (po kaszubsku Kaszëbskô lub Kaszëbë) to terytorium zamieszkiwane przez Kaszubów.

 

Pierwsze zapisy nazwy Kaszuby

Badania ujawniają, że nazwa Kaszuby w źródłach pisanych po raz pierwszy pojawiła się w XIII wieku. W 1238 roku w dokumencie papieskim (Bulli wydanej przez papieża Grzegorza IX) książę szczeciński Bogusław I tytułowany jest księciem Kaszub – dux Cassubie. Nazwa występuje również w innych dokumentach, a także w Kronice wielkopolskiej (koniec XIII w.), w Historii Polski Jana Długosza (XV w.) i na najstarszych szesnastowiecznych mapach Pomorza.

Do końca XIV wieku nazwę Kaszuby łączono z Pomorzem Zachodnim, natomiast w XV wieku nazwa ta rozprzestrzeniła się także na część ziem Pomorza Gdańskiego.

 

Etymologia słowa Kaszuby

Istnieje kilka teorii na temat pochodzenia nazwy Kaszuby.

Najwcześniejsze etymologie (o nienaukowym charakterze) wskazywały powiązanie nazwy Kaszuby z długimi, podwijanymi szatami noszonymi przez Kaszubów. Wskazywano, że nazwa może wywodzić się od wyrazu casshbi (cass-hubi), oznaczającego kasać huby, czyli ‘podwijać fałdy’ (Kronika Wielkopolska).

Inna hipoteza łączy pochodzenie nazwy Kaszuby z nazwą kożucha. Zdaniem Aleksandra Brücknera1) nazwa Kaszuby pochodzi od ka-szuba, czyli nazwy szuba2) (‘kożuch obszyty suknem’) użytej z przedrostkiem „ka-” – określającym coś wielkiego i zgrubiałego.

Nowsza teoria wywodzi nazwę Kaszuby od określenia topograficznego (ukształtowania terenu), a dokładnie – od zaginionego wyrazu pospolitego Kaszuby, który prawdopodobnie oznaczał ‘ziemię bagnistą, mokradła, błota, moczary, płytkie wody porosłe trawą’3).

Są jednak językoznawcy, którzy podważają także tę teorię i dlatego pochodzenie wyrazu Kaszuby jest nadal tajemnicą.

Barbara Makowska-Ellwart

 

1)Aleksander Brückner (ur. 29 stycznia 1856 r. w Brzeżanach, zm. 24 maja 1939 r. w Berlinie) – polski slawista, historyk literatury i kultury polskiej.

2) Szuba okrycie wierzchnie, przeważnie długie do kostek, zwykle podbite futrem, z szerokim i długim wyłożonym kołnierzem futrzanym; w dawnej Polsce stanowiło reprezentacyjny strój magnatów i patrycjatu. Wyraz przestarzały szuba prawdopodobnie wywodzi się od niemieckiego schube – ‘płaszcz’.

3)Z tą hipotezą spotykamy się m.in. w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego” wydanym w latach 1880-1902 w Warszawie.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort