Prima aprilis

Prima aprilis – nie wierz, bo się omylisz, Pierwszy kwietnia, bajów pletnia, W prima aprilis się omylisz, gdzie postąpisz, gdzie się schylisz – to przysłowia, które wywołują uśmiech, bo kojarzą się z pierwszym dniem kwietnia. A skąd wywodzi się i jakie tajemnice kryje w sobie nazwa prima aprilis?

Prima aprilis to: ‘dzień 1 kwietnia, w którym ludzie zgodnie z tradycją starają się wzajemnie oszukać dla żartu’ oraz ‘żart zrobiony komuś w tym dniu’.

Geneza zwyczaju

Prima aprilis jako obyczaj związany z pierwszym dniem kwietnia obchodzony jest w wielu krajach świata od bardzo dawna. Pochodzenie tego zwyczaju – polegającego na robieniu dowcipów, celowym wprowadzaniu w błąd, kłamaniu, konkurowaniu w staraniach, by osoby z otoczenia uwierzyły w coś nieprawdziwego – nie jest jednoznacznie wyjaśnione.

Prawdopodobnie zwyczaj nawiązuje do dawnych starorzymskich praktyk i ma związek ze zwyczajem Cerialii, obchodzonym na początku kwietnia na cześć bogini Ceres, która poszukując porwanej córki, została wprowadzona w błąd, lub z mitem o Demeter i Persefonie. W Rzymie podczas święta ku czci Ceres dozwolone były żarty i wygłupy.

Niektórzy łączą genezę obyczaju z obchodami Nowego Roku. Na przykład na terenie obecnej Francji jeszcze w XVI wieku początek roku obchodzono wiosną i gdy w 1582 roku Grzegorz XII wprowadził nowy kalendarz, w niektórych miejscach nadal obchodzono początek roku 1 kwietnia. Wtedy tym, którzy nie znali nowej daty, robiono kawały i nazywano ich „kwietniowymi głupcami”.

Prima aprilis na świecie i w Polsce

Przypuszcza się, że w Europie pierwszokwietniowe prima aprilis najpierw było obchodzone we Francji. Obecnie we Francjidzień nazywany jest „Dniem kwietniowej ryby”, w Portugalii „Dniem kłamstwa”, w krajach anglojęzycznych „Dniem głupców”, na Litwie „Dniem kłamcy”, a w Rosji „Dniem śmiechu”.

Do Polski obyczaj dotarł w XVI wieku za pośrednictwem Niemiec. Od tego czasu na naszym terenie pierwszego kwietnia opowiada się zmyślone historie, robi przeróżne dowcipy i naigrawa się z naiwnych lub nieostrożnych ludzi. Od XVI wieku pierwszego kwietnia starano się nie robić żadnych ważnych rzeczy. Dziś prima aprilis to dzień radosny, w którym celowo, dla żartu, próbuje się wprowadzić innych w błąd.

Etymologia

Wyrażenie prima aprilispochodzi od łacińskiego Prima dies Aprilis, co oznacza ‘pierwszy dzień kwietnia’. Prima aprilis jest skrótem, który w języku łacińskim pisze się wielką literą (Aprilis – nazwa miesiąca), a w języku polskim małą.

Uwaga: prima aprilis nie należy odczytywać jako ‘pierwszy kwiecień’, ponieważ poprawnie to brzmi: ‘pierwszy kwietnia’. Rzeczownik aprilis występuje w formie dopełniacza: pierwszy dzień (czego?) kwietnia.

Dla dociekliwych

Prima dies Aprilis kryje w sobie pozorną sprzeczność gramatyczną W języku łacińskim Aprilis jest rodzaju męskiego, a prima żeńskiego. Dlaczego liczebnik rodzaju żeńskiego prima towarzyszy męskiemu rzeczownikowi Aprilis? Otóż – jak dowcipnie pisze dr Maciej Malinowski z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie – wszystkiemu jest „winna” dwurodzajowość gramatyczna ukrytego słowa dies, który raz jest rodzaju żeńskiego, a raz męskiego.

Z przymrużeniem oka

Drogim Czytelnikom życzę, by primaaprilisowe żarty nie były zbyt dokuczliwe – tylko dowcipne i wprawiały nas tego dnia w dobry humor; jak wiersz Jana Brzechwy:

Wiecie, co było pierwszego kwietnia?

Kokoszce wyrósł wielbłądzi garb,

W niebie fruwała krowa stuletnia,

A na topoli świergotał karp.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort