Minister – sługa

Słowa „minister”, „premier” nieustannie są używane, zwłaszcza w prasie, radiu, telewizji i Internecie. A co one znaczą i jakie jest pochodzenie tych pojęć? W jaki sposób odmieniać rzeczownik „minister”, gdy odnosi się do kobiety na stanowisku ministra?

Minister

Współczesna słownikowa definicja rzeczownika „minister” brzmi: ‘wysoki urzędnik państwowy, który jest członkiem rządu (Rady Ministrów) i kieruje ministerstwem’.

W znaczeniu potocznym – niezależnie od uregulowań konstytucyjnych – mianem ministra określa się także inne osoby, pełniące ważne funkcje w administracji rządowej, np. sekretarzy i podsekretarzy stanu czy pełnomocników rządu. W liczbie mnogiej stosuje się formę: ministrowie (nie: ministrzy).

Kobieta na stanowisku ministra

Zgodnie ze Słownikiem  poprawnej polszczyzny (PWN), w sytuacji, gdy ministerstwem kieruje kobieta, „rzeczownik minister najczęściej jest nieodmieniany1) lub odmienia się jak ten rzeczownik w rodzaju męskim (z wyjątkiem M. lm = M. lp)”, np.

1a. Kolejny minister (mężczyzna) został odwołany ze stanowiska.

1b. Kolejna minister (kobieta) została odwołana ze stanowiska.

2a. W gazecie ukazał się wywiad z nowym ministrem, Janem Kowalskim.

2b. W gazecie ukazał się wywiad z nowym ministrem, Marią Kowalską.

lub

2b. W gazecie ukazał się wywiad z nowym ministrem, panią Marią Kowalską.

3a Przedstawiam państwu dwóch nowo powołanych ministrów, pana Macieja Kowalskiego i pana Krzysztofa Nowaka.
3b. Przedstawiam państwu dwóch nowo powołanych ministrów, panią Marię Kowalską i panią Krystynę Nowak.

4a. Urzęduje tu dwóch panów ministrów, Maciej Kowalski i Edward Mikulski.

4b. Urzędują tu dwie panie minister, Maria Kowalska i Ewa Mikulska.

Skrót min.

Skrót wyrazu: ministermin. Kowalski lub min. Kowalska – pisany jest z kropką i stawiany zwykle przed nazwiskiem lub przed imieniem i nazwiskiem.

  • Gdy dotyczy mężczyzny, czytany jest jako cały, odmieniany wyraz: „Podróż min. (czyt. ministra) Jana Kowalskiego do Francji”.
  • Gdy dotyczy kobiety, czytany jest jako cały, nieodmieniany wyraz: „Podróż min. (czyt. minister) Zofii Kowalskiej do Francji”.

Premier

W naszym kraju najważniejszym ministrem jest prezes Rady Ministrów, szef gabinetu, stojący na czele rządu, zwyczajowo zwany premierem. Słowo premier pochodzi z języka łacińskiego (primus – ‘pierwszy’), ale do polszczyzny weszło za pośrednictwem języka francuskiego, w którym również znaczy –‘pierwszy’. W liczbie mnogiej stosuje się formę: premierzy (nie: premierowie).

Uwaga: można – „mianować kogoś premierem”, ale: trzeba – „mianować na stanowisko premiera (nie: na premiera).

Etymologia ministra

Słowo „minister” pochodzi od łacińskiego wyrazu „minister” – znaczącego ‘sługa, pełnomocnik’(od: „ministrare” – ‘służyć’, podawać do stołu’). Początkowe znaczenie słowa „minister” stanowiło antonim2)  wyrazu „magister” – ‘zwierzchnik, przełożony’. Po latach wyraz „minister” zmienił swoje znaczenie i zaczął oznaczać ‘wysokiego urzędnika państwowego’, a wspomniany „magister” stał się ‘nauczycielem biegłym w praktyce nauczania’. Można żartobliwie stwierdzić, że „minister” wyprzedził w hierarchii społecznej „magistra”.

A może członkom rządu należałoby co jakiś czas przypominać etymologię słowa „minister”, by pamiętali, komu powinni służyć…?

Barbara Ellwart

1) Na temat form: ministerka lub ministra pisałam w innym artykule.
 2) Antonim to każdy wyraz z pary słów mających przeciwstawne znaczenia, np. twardy – miękki.
Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort