Cha, cha, cha czy ha, ha, ha

Kiedy śmiejemy się, wydajemy dźwięki typu: cha, cha, chi, chi, che, che. Czy te wyrazy dźwiękonaśladowcze znaczą to samo, czy różnią się znaczeniem? Który zapis jest poprawny: cha czy ha?

 

Słowa naśladujące śmiech

Wyraz cha, najczęściej powtarzany, oznacza odgłos wybuchu śmiechu, np. mówimy: Dzieci wybuchnęły śmiechem: cha, cha, cha!

Słowo che to albo odgłos głośnego, rubasznego, albo złośliwego, ironicznego śmiechu; np.

Che, che, che  – zarechotał Jan i wyszedł z sali.

Natomiast powtarzane chi odnosi się do odgłosu cichego, tłumionego śmiechu o wysokim tonie; to wyraz naśladujący śmiech z odcieniem zadowolenia, satysfakcji, a czasami złośliwości i szyderstwa, np.: Chi, chi, chi, jaki on niedomyślny!

Wyraz chi, chi używany jest także w potocznym związku frazeologicznym „To nie chi, chi.” – rozumianym jako: „To nie żarty, to poważna sprawa.”.

Te trzy zdefiniowane powyżej wyrazy dźwiękonaśladowcze*) – naśladujące śmiech – możemy pisać dwojako: albo: cha, che, chi, albo ha, he, hi.

Jeden i drugi sposób jest poprawny, co potwierdzają słowniki, np. „Słownik języka polskiego PWN” z 1999 r. i najnowszy „Wielki słownik ortograficzny PWN” z 2012 r.

 

Dzwonki

Podobna zasada dotyczy także wyrazów naśladujących dźwięki wydawane przez dzwonki, na przykład można napisać: dryn, dryn albo dryń, dryń, a także: dzyn, dzyn albo dzyń, dzyń (Nagle usłyszałam: dzyń, dzyń, dzyń i zobaczyłam sanie.).

Na temat wyrazów dźwiękonaśladowczych pisał m.in. profesor Mirosław Bańko, zwracając uwagę, że nie ocenia się ich w skali poprawne – niepoprawne, lecz w skali trafne – nietrafne lub sugestywne – niesugestywne i sugestywne – mniej sugestywne, oraz że nie zawsze najlepszy jest ten sposób naśladowania dźwięku, do którego jesteśmy przyzwyczajeni, który jest zgodny z językową konwencją, ale – sposób doraźnie zastosowany, np. drrrrrryń!

 

Chichot i chichocik

Wyrazy kojarzące się ze śmiechem, nazywające śmiech, typu:

  • chichy – ‘ciche, tłumione śmiechy, śmieszki; chichoty’,
  • chichot – ‘cichy , tłumiony śmiech, o wysokim tonie’,
  • chichotek, chichocik – ‘krótki, cichy, tłumiony śmiech; śmieszek’ (chichotek to także ‘chłopak skłonny do śmiechu, do żartów’),
  • chichotka – ‘dziewczyna, kobieta lubiąca się śmiać, skłonna do śmiechu; śmieszka’; a w liczbie mnogiej rzeczownik chichotki to: ‘śmieszki, żarty, figle’,
  • chichotać, chichotać się – ‘śmiać się cichym, tłumionym śmiechem’ (np. Chichotał się z byle czego.),
  • chichotanie się – rzeczownik od czasownika chichotać się,
  • chichotliwie – ‘chichocząc, z chichotem’ (np. Śmiał się i opowiadał to chichotliwie.),
  • chichotliwy – ‘głos śmiech podobny do chichotu, pełen chichotu, chichoczący’ (np. Usłyszałem chichotliwe szepty.) oraz ‘ktoś skłonny do chichotania, lubiący chichotać’ (np. Zosia to chichotliwa dziewczynka.)
  • chichrać się – to potocznie ‘chichotać’,

zawsze piszemy stosując „ch”.

 

Z przymrużeniem oka

Wprawdzie temat tego felietonu dotyczy śmiechu, ale nie zapominajmy, że zasady ortograficzne to nie śmichy-chichy.

Barbara Ellwart

 

*) Wyrazy dźwiękonaśladowcze (onomatopeiczne) to słowa, które naśladują dźwięki, odgłosy natury, takie, w których zastosowano to naśladowanie, np.: cha, cha, cha; ćwir, ćwir; bzz; chlup; miau; hau,hau; kwa, kwa, kwa; dzyń, dzyń.

 

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

escort adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort