Chojnice wśród sosen

Skąd wywodzi się nazwa miejscowości Chojnice? Dlaczego nazwa ma formę liczby mnogiej?

Okres letnich urlopów się skończył, ale wspomnienia pozostaną. W tym roku urlop spędzałam w Borach Tucholskich. Gdy byłam w Chojnicach, uzmysłowiłam sobie, że nie napisałam jeszcze artykułu o nazwie tego miasta.

Etymologia nazwy

Nazwa Chojnice kojarzy się z nazwą drzewa nazywanego w gwarach pomorskich „chojna”, czyli z sosną. Chojnice powstały na terenie pokrytym lasami sosnowymi. Skojarzenie jest słuszne, ale pochodzenie nazwy wymaga dokładniejszego wyjaśnienia. Otóż przez lasy sosnowe płynęła rzeka Chojnica, która wpadała do Brdy. Jak pisał profesor Hubert Górnowicz, nazwa rzeki została utworzona od przymiotnika ch(w)ojna przy pomocy formantu -ica i „określała rzekę płynącą wśród ch(w)ojen, czyli wśród sosen”.

Na Pomorzu Gdańskim formanty „-ica” i „-nica” często wykorzystywano do tworzenia nazw rzek od nazw drzew i innych roślin rosnących w okolicy danej rzeki. Na przykład rzeka Cisownica płynęła wśród cisów, Brzeźnica – wśród brzóz, Dębica lub Dębnica – wśród dębów, Grabica – wśród grabów, Jesienica – wśród jesionów, a Drzewica – wśród różnych drzew.

Od nazwy rzeczki Chojnica powstały trzy nazwy miejscowe: osada Chojnica (która później stała się miastem), osada Jakuszowa Chojnica (którą wchłonęło rozrastające się miasto) i Mała Chojnica (obecnie wieś Chojniczki). Pierwotnie te trzy osady powstały nad rzeczką Chojnicą i dlatego przejęły od niej nazwy. Warto dodać, że nazwa miejscowości (Chojnica/Chojnice) pozostała, a nazwa rzeczki uległa zapomnieniu.

Co ciekawe, na Pomorzu Gdańskim występuje bardzo dużo nazw miejscowych utworzonych od nazw rzek, nad którymi leżały te miejscowości. Takimi nazwami są między innymi: omawiane Chojnice – od nazwy rzeczki Chojnica, Gdańsk– od nazwy rzeki Gdania, Czersk – od: Czernica, Puck – od: Putnica, Słupsk – od: Słupia, Sopot – od: Sopot.

Chojnica czy Chojnice

Osada, na miejscu której powstało miasto Chojnice, pierwotnie miała nazwę w liczbie pojedynczej Chojnica (tak jak rzeczka Chojnica). W zachowanych dokumentach nazwa miejscowości po raz pierwszy pojawiła się w 1275 roku. Wśród najstarszych zapisów zachowały się: Choynicza (1456 r.), Choynycza, Choinicza, Choinica (1624 r.)

Dopiero w XVII wieku zaczęła pojawiać się nazwa w liczbie mnogiej, np.: Choynicze (1454 r.), Chojnice (1664 r.). Od końca XVII wieku nazwa miasta występowała już tylko w liczbie mnogiej: Choynice (1682), Chojnice (1880). Obecnie też obowiązuje forma liczby mnogiej. W tym momencie nasuwa się pytanie: Co spowodowało, że nazwa Chojnica uzyskała formę liczby mnogiej? Prawdopodobnie wynika to z tego, że obecna miejscowość powstała z połączenia Chojnicy i Jakuszowej Chojnicy i nazwa obejmuje dwie Chojnice.

Reasumując

Obecna nazwa Chojnice (wcześniej Chojnica) jest polską nazwą topograficzną, ponowioną od nazwy rzeki Chojnica. Przy czym nazwa rzeki pochodziła od wyrazu pospolitegonazwy drzewa chojna (‘sosna’).

Natomiast dwuczłonowa nazwa Jakuszowa Chojnica wywodzi się od nazwy osobowej Jakusz (zdrobnienie od Jakub), która jest członem dzierżawczym, oraz z członu topograficznego, ponowionego od nazwy rzeki Chojnica. Z nazwy wynika, że Jakuszowa Chojnica była własnością Jakusza*).

Barbara Ellwart

*) Zdaniem prof. Edwarda Brezy Jakusz to przydomek szlachecki Gostomskich z Gostomina w powiecie kościerskim.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort