W Ukrainie czy na Ukrainie

Jeszcze niedawno, bo w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN z 2012 roku, czytaliśmy: „Mieszkać na Ukrainie (nie: w Ukrainie). Jechać na  Ukrainę (nie: do Ukrainy)”. Jednak od jakiegoś czasu formy te zaczęły budzić wątpliwości czy pytania i teraz, gdy Rosja zaatakowała Ukrainę, te dwa wyrażenia przyimkowe w Ukrainie, do Ukrainy wzbudziły duże zainteresowanie.

Tradycja 

Przyimek„na”jest zwyczajowo stosowany z nazwami obszarów, które kiedyś stanowiły wraz z Polską jeden organizm państwowy i dlatego mówimy: na Węgrzechna Słowacji, na Litwie, na Białorusi. Wyrażenie na Ukrainie to pozostałość po dawnych czasach, ugruntowana w tradycji językowej. Natomiast przyimki „w” i „do”łączą się z nazwami państw, samodzielnych obszarów, np.: w Czechachdo Polskiw Wielkiej Brytaniido Belgii, do Francji.

Dostrzegane zmiany

Użytkownicy języka od jakiegoś czasu zaczęli stosować wyrażenie w Ukrainie. Częstość użycia tej formy wzrosła po powstaniu niepodległej Ukrainy w 1991 roku. Językoznawcy informowali, że podobne zjawisko językowe można było zauważyć w okresie międzywojennym, po powstaniu państwa litewskiego. Wyjaśniano, że przyimek „w” rzeczywiście zdaje się lepiej podkreślać samoistność polityczną danych obszarów, gdyż łączymy go z nazwami większości państw (z nielicznymi wyjątkami dotyczącymi wschodnich i południowych sąsiadów Polski oraz niektórych państw wyspiarskich). Natomiast przyimek „na” zwykle łączymy z nazwami ziem czy regionów wchodzących w skład danego państwa, np.  na Mazowszu, na Śląsku, na Kaszubach.

Na temat wyrażeń „do Ukrainy” i „w Ukrainie” wypowiedziała się także Rada Języka Polskiego. Oto dwie opinie w tej sprawie:

z listopada 2019 roku: 

[…] „na Ukrainę” to forma skodyfikowana, rejestrowana przez współczesne słowniki ortoepiczne […]. [F]forma ta jest pozostałością po czasach, w których Ukraina nie była samodzielnym państwem […]. [W]wyrażenie „do Ukrainy” (a także analogiczne: „w Ukrainie”) jest umotywowane historycznie (było stosowane w XIX wieku) oraz systemowo (jest zgodne z regułą gramatyczną mówiącą, że przyimki „do”, „w” łączą się z nazwami terytoriów samodzielnych). Jak wskazuje szybka kwerenda internetowa, pojawia się ono także współcześnie, gdyż wielu użytkowników języka niejako automatycznie posługuje się formami systemowymi.

oraz z sierpnia 2021 roku:

Rada Języka Polskiego nie wprowadza zmian w polskiej składni […] – język żyje swoim życiem i pewne zmiany następują w nim samoistnie. Jeśli zyskują aprobatę społeczną, są kodyfikowane przez autorów słowników, podręczników, gramatyk itd. Z naszych obserwacji wynika, że formy typu „w Ukrainie”, „w Litwie”, „do Ukrainy”, „do Litwy” są używane od dawna (przez starsze słowniki były kwalifikowane jako poprawne) i mają umotywowanie historyczne (były stosowane w XIX wieku). Jak wskazuje szybka kwerenda internetowa, pojawiają się także współcześnie. Można przypuszczać, że fakt ten zostanie odnotowany w którymś z powstających (lub mających powstać) słowników, co być może spowoduje kodyfikację form typu „do Ukrainy”.

Obecnie

W 2022 roku opinie na temat użycia rzeczownika Ukraina z przyimkami „na” oraz „w” i „do” coraz częściej są zgodne, że poprawne są dwa typy konstrukcji: jestem na Ukrainie oraz jadę na Ukrainę, a także jestem w Ukrainie oraz jadę do Ukrainy. Taką opinię sformułowała  między innymi Katarzyna Kłosińska z Uniwersytetu Warszawskiego, która uzasadniła swoje stanowisko faktem, że „Ostatnio Polacy (a także mieszkający w Polsce Ukraińcy) coraz częściej łączą nazwę Ukraina z przyimkami „do” i „w”, co wynika między innymi z chęci zaznaczenia podmiotowości państwa ukraińskiego”.

Reasumując

Wielokrotnie pisałam, że to my, użytkownicy, często decydujemy o tym, co jest poprawne w polszczyźnie. Teraz też śmiem twierdzić, że obydwa typy konstrukcji zostaną w najbliższych wydaniach słowników uznane za poprawne. A zatem – moim zdaniem – możemy mówić oraz pisać „na Ukrainie” i „w Ukrainie” oraz „na Ukrainę” i „do Ukrainy”.

Barbara Ellwart

Zdjęcie: Wikimedia Commons / Ghenady Украинка

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort