Wielką czy małą?

Dlaczego niektóre wyrazy, takie jak: KRAKOWIANKA, MEKSYKANIN, RZYMIANIN, ŻYD, raz pisane są wielką literą, a innym razem małą? Na to pytanie spróbujemy znaleźć odpowiedź, przyglądając się przykładom oraz powołując się na obowiązujące zasady pisowni.

Mieszkańcy krajów, miast, osiedli, terenów geograficznych, członkowie narodów, ras i szczepów oraz społeczności wyznaniowych

Zwróćmy uwagę na wyróżnione podkreślone w zdaniach wyrazy.

1. Gdy zwiedzaliśmy Rzym, pewien rzymianin wskazał nam drogę do Koloseum, natomiast w stolicy Meksyku – znajomi meksykanie oprowadzili nas po całym mieście.

2. W starożytnym państwie – Cesarstwie Rzymskim Rzymianami rządzili cesarze, między innymi: Oktawian August, Tyberiusz, Kaligula, Klaudiusz, Neron.

3. Podczas uroczystości beatyfikacyjnych 1 maja 2011 r. w Watykanie byli: Włosi, Polacy, Niemcy, Żydzi, Meksykanie….

4. Biblię czytają nie tylko żydzichrześcijanie.

5. Pieśni z różnych regionów Polski śpiewali: Pomorzanie, Ślązacy, Łowiczanie, Kaszubi i Krakowianki.

6. Na festiwal przyjechali artyści z kilku miast: jedna krakowianka, dwie gdańszczanki, trzy warszawianki i cztery łowiczanki oraz jeden wrocławianin i jeden krakowianin.

Jak można zauważyć małą literą piszemy: rzymianin, meksykanin – w znaczeniu: mieszkaniec miasta: np. Rzymu, Meksyku, ale wielką literą: Meksykanin – w znaczeniu obywatel państwa o nazwie: Meksyk. Słowo ŻYD też ma dwojaką pisownię; Żyd – jako członek narodu – zaczyna się od wielkiej litery, ale żyd – jako wyznawca judaizmu – piszemy małą literą.

Dwojaka pisownia wyróżnionych w zdaniach wyrazów wynika z zasad pisowni.

I tak, zgodnie z zasadami:

n nazwy mieszkańców krajów, członków narodów, ras i szczepów oraz mieszkańców terenów geograficznych (regionów, krain, prowincji) pisze się wielką literą, na przykład: Polak (obywatel Polski), Meksykanin (obywatel państwa: Meksyku), Rzymianin (obywatel państwa), Żyd (członek narodu), Pomorzanin (mieszkaniec Pomorza), Krakowianka (mieszkanka Krakowskiego), Łowiczanin (mieszkaniec Łowickiego), Kociewianka (mieszkanka Kociewia);

n w nazwach mieszkańców miast, osiedli i wsi, a także członków społeczności wyznaniowych stosuje się małą literę, np.: warszawianka (mieszkanka Warszawy), paryżanka (mieszkanka Paryża), krakowianin (mieszkaniec Krakowa), żyd (wyznawca judaizmu), muzułmanin (wyznawca islamu).

Wyrazy pospolite, a nazwy własne

W języku polskim jest wiele wyrazów, które używane są jako pospolite i wtedy bezspornie pisane są małą literą, ale bywa, że wyrazy pospolite występują w znaczeniu nazwy własnej i wówczas piszemy je wielką literą.

Oto przykłady:

1. Satelitą Ziemi (planety) jest Księżyc.

2. Coraz częstsze są trzęsienia ziemi.

3. Poza naszą Galaktyką istnieją jeszcze inne galaktyki.

Pisownia wielką literą wyrazów Księżyc, Ziemia wynika z zasady, że nazwy gwiazd, planet i konstelacji: Mars, Księżyc, Ziemia, Słońce, Wielki Wóz, Droga Mleczna pisze się wielką literą, ale wyrazy typu: Księżyc, Ziemia, Słońce, Galaktyka używa się w dwojakim znaczeniu: po pierwsze – terminów astronomicznych, pisanych wielką literą i po drugie – w znaczeniu pospolitym i wtedy stosujemy małe litery.

UWAGA

Podobnie piszemy wyrazy pospolite używane w znaczeniu nazwy własnej, np.: Trójmiasto – w znaczeniu: Gdańsk, Sopot, Gdynia albo Korona w znaczeniu – Polska.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort