Ni to, ni owo

Co to jest „ni” – spójnik czy partykuła? W jakich sytuacjach stosujemy to tajemnicze „ni”? Czy przed powtórzonym „ni” stawiamy przecinek?

Zanim odpowiem na te pytania, sprawdźmy, kiedy stosujemy „ni”.

Przykłady występowania spójnika „ni”

1.

Nie miał pieniędzy ni sławy.
Widział coś ni to we śnie, ni na jawie.
Miała włosy ni to blond, ni to siwe.
Mruczał coś ni to do siebie, ni to do nas.
Jeść nie chciał ni humoru dobrego nie miał.
Słońce tu nie dojdzie ni ptak nie doleci.

2.

– Adam wczoraj pojawił się w pracy ni stąd, ni zowąd i ni z tego, ni z owego zaczął krzyczeć – relacjonowała Anna.
– A na pytanie, co się stało, odpowiedział tajemniczo: „Ni to, ni owo” – dodała Beata.
– Potem coś zawile mówił o Tomaszu, ale na pytanie, czy on postąpił dobrze, czy źle, usłyszeliśmy odpowiedź: „Ni tak, ni siak” – wtrąciła Anna.
– Rozmawiamy już pięć minut, a wy mi jeszcze nic konkretnego o Adamie i całej sytuacji nie powiedziałyście – zauważył Jan.
– A bo to ni pies, ni wydra – mruknęła Anna.
– Zobaczcie, co ten Adam teraz robi, on do tego towarzystwa zupełnie nie pasuje. Ni przypiął, ni przyłatał zaczął śpiewać – zauważył Jan.
– A wczoraj wieczorem, gdy przyszedł do nas, to stanął i ni be, ni me – odrzekła Anna.
– Czy wiecie, co stało się z Piotrem? – ni stąd, ni zowąd zapytał Jan.
– Nie mam pojęcia – odpowiedziała Anna.
Ani słychu, ani widu – dodała Beata.
Ni w ząb tego wszystkiego nie rozumiem – westchnął Jan.

Tajemnicze krótkie „ni” jest skróconą formą spójnika „ani”.

Jak widać, w zdaniach, w punkcie pierwszym, spójnik „ni” łączy zaprzeczone równorzędne człony zdania lub zdania współrzędne. Często powtarza się go przed każdym z członów łączonych.

Natomiast w punkcie drugim (w rozmowie) „ni” występuje w dziewięciu związkach frazeologicznych.

Poniżej podaję, co znaczą najczęściej stosowane związki frazeologiczne z „ni”.

Związki frazeologiczne z „ni”:

* ni stąd, ni zowąd oraz ni z tego, ni z owego – ‘z niewyjaśnionych, nieznanych przyczyn, powodów, niespodziewanie, nieoczekiwanie’;

* ni mniej, ni więcej – ‘wyrażenie ekspresywne, poprzedzające informację nieoczekiwaną, zaskakującą’;

* ni to, ni owo oraz ni to, ni sio – ‘coś niedającego się bliżej określić, coś niezdecydowanego’;

* ni tak, ni siak – ‘ani tak, ani inaczej’, w sposób niezdecydowany, ani dobrze, ani źle’;

* ni pies, ni wydra – ‘lekceważąco o kimś lub o czymś niedającym się bliżej określić, zaklasyfikować’;

* ni z pierza, ni z mięsa – lekceważąco o człowieku nijakim, mającym charakter niezdecydowany, trudny do określenia’;

* ni przypiął, ni przyłatał – ‘o czymś zupełnie niepasującym, niedostosowanym do czegoś’;

* ni w pięć, ni w dziewięć (dziesięć) – ‘o czymś zupełnie niedostosowanym do sytuacji, niedorzecznym’;

* ni widu, ni słychu – ‘ani nie widać, ani nie słychać; ani widu, ani słychu’;

* ni be, ni me – ‘ani słowa, nic; ani be, ani me’.

* ni w ząb – ‘ani trochę, wcale, w ogóle; ani w ząb’, np. „Ni w ząb tego nie rozumiem”.

Uwaga!

W zdaniach, w których powtarza się „ni”, przed drugim (powtórzonym „ni”) stawiamy przecinek, np. „Ni to, ni owo…”.

„Ni” i „ani” jako dwie formy wzmocnionej partykuły przeczącej

„Ni” i „ani” występuje także jako przestarzała wzmocniona partykuła przecząca, na przykład w zdaniach: „Ni pożalić się komu”, „Ni śladu życia we wsi” oraz w przestarzałym związku frazeologicznym „Ni chybi” – znaczącym ‘niewątpliwie, niezawodnie, na pewno; ani chybi’, np. „Ni chybi, pojechał do stolicy”, „Ani chybi, będzie padać”.

Barbara Ellwart

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort