Żarnowieckie Panny

Jesień tego roku jest niezwykle piękna. Istnieje więc duża szansa, że również w listopadzie będą tak pogodne dni, że zechcemy się wybrać za miasto. Proponuję miejsce niezwykłe, mistyczne, ale piękne, o bogatej historii i prawie niezmienione od doby średniowiecza. Zapraszam do wsi Żarnowiec, położonej na północno-wschodnim krańcu Jeziora Żarnowieckiego, przy szosie wiodącej z Pucka do Słupska. W czasach współczesnych miejscowość ta zasłynęła z pomysłu budowy w jej okolicy elektrowni atomowej, a także z odkrycia na przyległych do wsi polach pokładów gazu ziemnego. Jednak tak naprawdę wieś stała się znana dzięki Pannom Cysterkom.

Historia Żarnowca zaczęła się jakieś 700 lat przed naszą erą. Aczkolwiek to nie ten okres zaważył o randze miejscowości, lecz wydarzenie, które miało miejsce niemal 2 tysiące lat później. Otóż około roku 1215 pomorski książę Subisław nadał wieś Sarnowicz, dzisiejszy Żarnowiec, opactwu ojców cystersów w Oliwie. Ci z kolei przekazali wieś żeńskiemu zgromadzeniu Panien Cysterek. Zakonnice, w większości wywodzące się z miejscowych zamożnych rodów, wybudowały w drugiej połowie XIII wieku kościół wraz z przylegającymi do niego budynkami mieszkalnymi. Tak się złożyło, że pod wpływem ruchu reformatorskiego w drugiej połowie XVI wieku zakon praktycznie przestał funkcjonować. W 1589 r. zgromadzenie cysterek skasowano. Ich miejsce zajęły Panny Benedyktynki z Chełmna. Te zabrały się ostro do pracy, przeprowadzając generalny remont budynków klasztornych i doprowadzając opactwo do takiego stanu, że w XVII i XVIII w. toczyło się wokół niego życie tętniące rozmachem. Benedyktynki prowadziły szkołę dla dziewcząt, w której uczyły czytania, pisania, ale i haftowania. Zainicjowały utworzenie kilku bractw skupionych przy kościele parafialnym. Stworzyły też silny ośrodek polskości. Niestety, w 1810 r. dekretem rządu pruskiego zamknięto nowicjat, a w 1834 r. skasowano klasztor. Budynki przejęła parafia. Dopiero w 1946 r. w murach zabytkowego klasztoru ponownie zamieszkały benedyktynki, tym razem te repatriowane z Wilna, które dość szybko stworzyły ośrodek promieniujący kulturą. Tak więc w Żarnowcu odbywają się interesujące spotkania i znakomite koncerty.

Sam kościół, łącznie z klasztorem, został wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku. Świątynia jest budowlą gotycką, jednonawową na rzucie wydłużonego prostokąta, orientowaną – czyli z prezbiterium od wschodu, notabene zamkniętym prosto, ma szkarpy i okna zakończone ostrym łukiem. Od zachodu znajduje się wąska, kwadratowa wieża, nietypowa dla budowli cysterskich, gdyż zgodnie z zakonną regułą kościoły cysterskie były niezwykle skromne, bez wież, często usytuowane na terenach podmokłych i blisko wody. Za to na dachu ustawiano sygnaturkę. Kościół żarnowiecki ma jednocześnie i skromną wieżę, i sygnaturkę.

Z zewnątrz świątynia ta nie wyróżnia się niczym specjalnym, natomiast jej wnętrze jest niezwykle bogate, a jednocześnie surowe. Gwiaździste sklepienia z żebrami na wspornikach w kształcie głów, masek, a nawet rzeźb: Matki Boskiej z Dzieciątkiem i św. Katarzyny z głową zakonnicy przykuwają uwagę niejednego turysty. Najokazalszym dziełem jest ołtarz główny, datowany na rok około 1700, w którym znajduje się obraz z przedstawieniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, gdzie postacie zarówno Marii, jak i anioła ubrane są w metalowe sukienki wykonane przez gdańskich złotników. Warte zwrócenia uwagi są gotyckie płyty nagrobne, XVII-wieczne ołtarze boczne, XVIII-wieczne stalle w prezbiterium, ambona i balustrada komunijna z tego samego okresu, a także chrzcielnica z ośmioboczną czarą podtrzymywaną przez klęczącego anioła. Jednak najznakomitszym dziełem jest drewniana Pieta z 1430 r., umieszczona w specjalnie dla niej ufundowanym ołtarzu z ok. 1630 r. Niestety, zasłania ją ozdobna krata, opuszczana wyłącznie podczas niektórych uroczystości.

Od strony północnej do kościoła przylega klasztor z kwadratowym wirydarzem (wewnętrznym ogrodem) otoczony krużgankami. Tam, w klasztorze, niestety niedostępnym dla turystów, znajduje się skarbiec ze zbiorem XVII-XVIII-wiecznych szat liturgicznych zdobionych haftem, rzeźby XV-XVIII-wieczne, ponadto kielichy, relikwiarze, pastorały oraz niezwykle interesujące iluminowane rękopisy muzyczne.

Żarnowiecki zespół zaliczany jest do unikatowych na Pomorzu ze względu na zachowany do dziś charakter i nastrój właściwy gotyckim budynkom klasztornym. Inne tego typu założenia bądź uległy prawie całkowitemu zniszczeniu, bądź też zostały w późniejszych wiekach przebudowane.

Tekst i zdjęcia Maria Giedz

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort marmaris escort bodrum escort alanya escort side escort konyaaltı escort muratpaşa escort manavgat escort çeşme escort sincan escort çankaya escort keçiören escort mamak escort etimesgut escort buca escort konak escort karabağlar escort bornova escort karşıyaka escort bayraklı escort alsancak escort ataşehir escort pendik escort maltepe escort kartal escort kadıköy escort görükle escort atakum escort ayvalık escort deutsche escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort berlin escort düsseldorf escort hamburg escort münchen escort stuttgart escort deutsche escort köln escort ataşehir escort avcılar escort bağcılar escort bahçelievler escort bakırköy escort başakşehir escort bayrampaşa escort bebek escort beşiktaş escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort çatalca escort çekmeköy escort esenler escort esenyut escort fatih escort gaziosmanpaşa escort güngören escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort küçükcekmece escort maltepe escort pendik escort sancaktepe escort sarıyer escort şile escort silivri escort şişli escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zeytinburnu escort