Rodowe gniazdo Sierakowskich

Zrobiło się już ciepło, więc pora wyruszyć w teren gdzieś dalej. Proponuję tym razem wycieczkę na Pojezierze Iławskie, na ziemię sztumską, a konkretnie do wsi o nazwie Waplewo Wielkie, którą w XIV wieku założył wolny Prus o słowiańskim imieniu Tessim i wówczas nazwał ją Rezdinai. Po nim, w 1323 roku, osadę przejął kolejny Prus Wappele, ale obecna nazwa Waplewo pojawiła się dopiero po pokoju toruńskim w 1466 roku. Aczkolwiek miejsce to było już zamieszkane w pierwszych wiekach naszej ery. To zaledwie 22 kilometry od Malborka.

Sierakowscy, polscy arystokraci, w Waplewie osiedli dopiero w 1759 r. Majątkiem zawiadywali przez ponad 200 lat, w najtrudniejszych okresach historii Polski. Pomimo zaborów, wojen, przynależności do Prus Wschodnich (od 1772 r.), ród ten nigdy nie został zniemczony, a Waplewo funkcjonowało jako oaza polskości. Do dzisiaj żyje ostatni potomek rodu w Polsce – hrabianka Izabella Sierakowska-Tomaszewska, notabene żona nieżyjącego już Bohdana Tomaszewskiego, legendy polskiego dziennikarstwa sportowego.

Za Kajetana Onufrego Sierakowskiego (1753-1841), posła na Sejm Czteroletni, czyli pod koniec XVIII wieku, posiadłość waplewska zaczęła się zmieniać, powstała wspaniała biblioteka, licząca 10 tysięcy tomów, a także waplewska galeria z ponad 400 obrazami. Były to dzieła różnych szkół malarstwa, z przewagą północnych: niemieckiej, holenderskiej i flamandzkiej, a także twórczość artystów włoskich i francuskich. Malarstwo polskie reprezentowały głównie portrety przodków. W pałacu zgromadzono też meble (przede wszystkim gdańskie i holenderskie), wyroby z porcelany i brązu, kości słoniowej, miniatury, dawne stroje, wykopaliska i militaria. Kajetan Sierakowski był również inicjatorem założenia parku krajobrazowego wokół pałacu, ze stawem, mostkami, altankami i rzeźbami.

Modernizatorem gospodarstwa był Alfons Sierakowski (1816-1886), który w połowie XIX wieku posiadłość doprowadził do kwitnącego stanu, założył gorzelnię, wprowadził hodowlę owiec, brał też czynny udział w życiu politycznym i kulturalnym Polaków w zaborze pruskim. Niemniej dopiero jego syn Adam (1846-1912) znacznie podniósł rangę Waplewa jako ważnego ośrodka polskiej kultury w tej części kraju. Rządy Adama (do 1909 roku) były dla Waplewa znaczącym okresem, chociaż jego syn Stanisław (1881-1939) wraz z żoną Heleną z Lubomirskich mają również znaczące zasługi, za które zapłacili najwyższą cenę. Jesienią 1939 r. za to, że byli Polakami, zginęli z rąk hitlerowców. W 1966 r. władze Polski Ludowej przejęły posiadłość na własność Skarbu Państwa, kolportując tezę, że jest to opuszczone mienie poniemieckie.

A przecież to było miejsce, w którym bywali najznakomitsi Polacy, Fryderyk Chopin, Józef Ignacy Kraszewski, Oskar Kolberg, Jan Matejko, Stefan Żeromski, Melchior Wańkowicz i wiele innych postaci. Rodzina Sierakowskich była skoligacona ze wszystkimi znaczącymi rodami polskimi, a do tradycji tego domu należało służenie Polsce przede wszystkim piórem, często w sutannie, rzadziej szablą.

Zmarły 11 kwietnia 1995 r. w Montrealu Andrzej Sierakowski zapisał w testamencie swojej córce Izabelli Sierakowskiej-Tomaszewskiej nieruchomość w Waplewie. Jego życzeniem było, aby Izabella zajęła się odtworzeniem rodowej posiadłości w formie ośrodka kultury i tradycji polskiej. I tak się stało. Zespół pałacowo-parkowy w 2006 r. został przekazany Muzeum Narodowemu w Gdańsku. Powstało w nim, a raczej nadal powstaje, Muzeum Tradycji Szlacheckiej, a także Pomorski Ośrodek Kontaktów z Polonią.

Obecny budynek pałacu jest budowlą dwukondygnacyjną, którą wzniesiono w XVII wieku, ale rozbudowano ją w wieku XIX. Zwiedzającym udostępnia się tylko dolną część, gdzie eksponowane są fragmenty dawnych zbiorów, bowiem większość została zabrana przez Niemców, zniszczona, rozkradziona. Warto zwrócić uwagę na kominek z XVII wieku wykonany w warsztacie van den Blocków. Przed laty waplewskie zbiory zaliczano do tych najcenniejszych, należących do polskich ziemian na Pomorzu Nadwiślańskim w XIX wieku. W 1879 r. powstał nawet katalog owych zbiorów, dzięki któremu obecnie próbuje się przywrócić świetność rezydencji.

Obecnie dwa razy do roku odbywają się w pałacu koncerty chopinowskie, a tegoroczna Europejska Noc Muzeów przypadająca na 21 maja zapowiada się nader interesująco, bo pałac będzie się zwiedzać z lampami naftowymi i świecami.

Tekst i zdjęcia Maria Giedz

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort