Stężyca. Wieś w centrum Pojezierza Kaszubskiego

Na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, pomiędzy dwoma jeziorami: Raduńskim Górnym i Stężyckim, przy szlaku wodnym zwanym „Kółkiem Raduńskim”, leży duża gminna wieś o nazwie Stężyca. Turyści nieczęsto do niej zaglądają, wolą niedalekie Gołubie znane z leczenia zdrową żywnością lub Węsiory z kamiennymi kręgami. A szkoda, bo Stężyca jest nie tylko ładnie położona, nieopodal kotliny zwanej Jaskinią Zbójców, ale ma też interesujące zabytki.

Przez kilka stuleci na Pomorzu istniały dwie Stężyce: Królewska i Szlachecka, leżące na dwóch brzegach rzeki Radunia łączącej dwa jeziora, obecnie jedna wieś. Od zachodu leżała Stężyca Szlachecka, od wschodu Stężyca Królewska. Wcześniej była to Stężyca Wielka i Mała. Obie te wsie miały nawet własne kościoły. Ewangelicy w Stężycy Królewskiej, a katolicy w Szlacheckiej. Szczęśliwie, po odzyskaniu niepodległości, rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych z 1933 r. obie Stężyce zostały połączone i dzisiaj nikt już o tych podziałach nie wspomina.  arto też dodać, że to w okolicy Stężycy – 1,5 km od Jeziora Stężyckiego, na terenach bagiennych, znajdują się źródła Raduni, najbardziej niesfornej rzeki na Pomorzu.

W źródłach pisanych o Stężycy jako o dobrach rycerskich wspomina się już w XIII w. Wówczas istniała tam parafia z drewnianym kościołem, który spłonął. Potem wybudowano kolejny i kolejny, ale trzy pierwsze spłonęły, a czwarty rozebrano. Dopiero w latach 1701–1706 wzniesiono kościół, istniejący do dzisiaj, pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Usytuowano go na niewielkim wzgórzu przy głównej drodze, prawdopodobnie w miejscu wcześniejszej świątyni. W 1742 r. poświęcenia zarówno kościoła, jak i głównego ołtarza dokonał pochodzący ze Stężycy Michał Łaszewski, biskup sufragan (pomocniczy) warmiński. Stężyca w latach 1648–1764 należała do rodziny Łaszewskich.

Obecna świątynia jest budowlą barokową na planie prostokąta, krytą dwuspadowym dachem, z wyodrębnioną od zachodu wieżą. Wewnątrz tworzy przestrzeń jednonawową, bez wydzielonego prezbiterium, z chórem, na którym umieszczono trzynastogłosowe organy. Sprzęty liturgiczne są w większości jednorodne, barokowe: ołtarz główny, ołtarze boczne, ambona, chrzcielnica. Całość przykrywa drewniany strop. Na uwagę zasługują drewniane gotyckie rzeźby umieszczone w niszy przy balustradzie chóru, pochodzące prawdopodobnie z ok. 1450 roku z jednego z poprzednich drewnianych kościołów.

Warto wspomnieć, że w czasach porozbiorowych Stężyca uznawana była za ostoję polskości, chociaż we wsi mieszkało też kilka rodzin niemieckich. Dla nich to na przełomie XIX i XX w. wzniesiono neogotycki kościół, w którym odprawiano nabożeństwa ewangelickie. Obecnie jest on nieczynny i niedostępny dla zwiedzających. Co prawda został wpisany do rejestru zabytków, ale stoi na zarośniętym terenie i jest bardzo zaniedbany. Popada w ruinę. Widać go z daleka, gdy wjeżdża się do Stężycy od strony Gołubia.

We wsi znajdują się również dwie interesujące kapliczki oraz pomnik związany z okresem II wojny światowej. Ta piękniejsza, neogotycka z figurą Matki Boskiej Królowej Polski, stoi od 1920 r. na rozstaju dróg wiodących do Gołubia i Kościerzyny. Ponoć fundatorem był Emil Kulwikowski. Postawił ją w podziękowaniu za cudowne ocalenie podczas I wojny światowej, a także dla podkreślenia polskości tej ziemi.

Kolejna usytuowana jest około kilometra od centrum Stężycy, na skrzyżowaniu dróg (Jana III Sobieskiego i Rzemieślniczej wiodącej w stronę Gapowa). Jest to barokowa figura św. Benona, od kilkuset lat chroniąca mieszkańców wsi przed gradobiciem i pomorem (zarazą). Co prawda Benon to święty niemiecki, ale z powodu jego kanonizacji Marcin Luter, współtwórca protestantyzmu, sprzeciwiał się czci świętych, czego nigdy nie zaakceptowali Kaszubi. Może właśnie na przekór ewangelikom postawili w swojej wsi kapliczkę ze św. Benonem.

Przy drodze wiodącej do Lęborka, nieopodal cmentarza, a dokładnie przy parkingu przed cmentarzem, znajduje się kamień upamiętniający 60 rocznicę powstania Gryfa Kaszubskiego, tajnej organizacji wojskowej, założonej w Czarlinie (5 km od Stężycy) w Wigilię Bożego Narodzenia 1939 r., walczącej o niepodległość Kaszub, Pomorza i Polski.

Stężyca ma też marinę na Jeziorze Raduńskim Górnym oraz promenadę im. ks. Konrada Lubińskiego – długą na 800 m kładkę w formie mola prowadzącą do przystani wodnej, przy której rozmieszczono tablice edukacyjne o żyjącym na tych terenach ptactwie. 

Tekst i zdjęcia Maria Giedz

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort