Lizaki. Prywatny kościół na końcu świata

Głęboko na Kaszubach, daleko od dróg, w sołectwie Sycowa Huta, pomiędzy miejscowościami Grzybowo (2 km drogą) a Rotembark (ok. 7 km duktami leśnymi), leży niewielka wieś (a raczej osada) o nazwie Lizaki. W przewodnikach trudno o niej coś wyczytać. Teoretycznie nic ciekawego tam nie ma, poza urokliwym, zagubionym w głuszy jeziorem Wałachy, nad którym chętnie wypoczywają miłośnicy ciszy. A jednak do Lizaków warto zajrzeć chociaż na krótko. Dlaczego?

Na skraju wsi, niemal przy samym lesie, gdzie polna droga schodzi ostro w dół wprost do jeziora, stoi niewielka budowla. Z daleka, zwłaszcza zimą, przypomina bajkowy domek z pierników, ale ma sygnaturkę zwieńczoną krzyżem ustawioną w połowie kalenicy dachu. Jest to istne cacko, maleńki kościółek na końcu świata: prosty, proporcjonalny i tak ładny, że aż nieprawdziwy. W zimowej aurze prezentuje się niezwykle. Brakuje tylko zwierząt, żłóbka i Maryi z Józefem. Każdy, kto go zobaczy po raz pierwszy, zadaje sobie pytanie, skąd wziął się w takim miejscu?

Jeszcze stosunkowo niedawno Lizaki były maleńką osadą położoną pośród sosnowo-świerkowego lasu, w której mieszkali smolarze, a więc ludzie trudniący się wyrobem smoły, dziegciu oraz wypalaniem węgla drzewnego. Stały tam dwa piece smolne. Jeden był własnością pracowitego i zaradnego smolarza (węglarza) zwanego Lizak. Od niego to właśnie wzięła się nazwa miejscowości – Lizaki.

W ramach najróżniejszych zmian administracyjnych starosta kościerski (Lizaki leżą kilkanaście kilometrów na południe od Kościerzyny) zadecydował, że owi smolarze zostaną gospodarzami rolnymi. Wówczas powstała wieś, którą dzisiaj zamieszkuje kilkadziesiąt osób.

W latach 90. XX wieku do Lizaków zaczęli przyjeżdżać turyści, ale i artyści, ludzie szukający spokoju, natchnienia do pracy. Pod koniec tych lat, a może był to początek lat dwutysięcznych, prywatne osoby postawiły w Lizakach kościół. Skąd się wziął?

Otóż w czasach PRL-u ówczesne władze wymyśliły, że w rejonie Żarnowca – to na północy Kaszub – powstanie elektrownia jądrowa. Okoliczne wioski miały zostać zlikwidowane. Dotyczyło to głównie wsi Kartoszyno, ale i częściowo Tyłowa. W 1989 roku budowę elektrowni wstrzymano, a w roku 1990 podjęto uchwałę o jej likwidacji. Mimo tych decyzji kaszubskie wioski praktycznie przestały istnieć. Zaczęto je ponownie zabudowywać, jednak stary, szachulcowy kościół w Tyłowie popadł w ruinę. Wymyślono, że powstanie nowy, a stary w 1994 roku zaczęto rozbierać. Kościół był piękny, ale odnawianej wiosce niepotrzebny. Co z tego, że pochodził z połowy XVIII wieku, a dokładnie 12 maja 1755 roku położono kamień węgielny pod budowę? Co z tego, że ufundował go sam Józef Antoni Przebendowski, chorąży pomorski, generał wojsk pruskich i właściciel dóbr wejherowsko-rzucewskich?

W 1994 roku rozebrano nawę świątyni, bo właśnie tam miała stanąć nowa. Kilka lat później starą świątynią z Tyłowa, rozebraną i porzuconą, zainteresowała się prywatna osoba. Zebrano wszystkie jej części i zapadła decyzja o odbudowie, ale w innym miejscu. Wybrano Lizaki.

Kościół, podobnie jak pierwowzór, ma szkieletową konstrukcję z drewna sosnowego i dębowego wypełnioną czerwoną cegłą. Jest budowlą jednonawową, z pięciobocznym prezbiterium. Jego wyposażenie jest oryginalne, pochodzące z XVIII i XIX wieku, przeniesione ze wspomnianego Tyłowa. Skromne retabulum ołtarzowe nie wzbudza zbytniego zainteresowania, ale warto zwrócić uwagę na ambonę, chrzcielnicę, a przede wszystkim na zabytkowy strop pokryty dekoracją malarską.

Starą świątynię pw. św. Judy Tadeusza w nowym miejscu poświęcił w 2007 roku biskup pelpliński. Jest więc to kościół rzymskokatolicki, filia parafii pw. Świętej Trójcy w Kościerzynie, w którym w każdą niedzielę odprawiana jest msza święta, zimą o godzinie 9, a latem o 10.30.

Obok kościoła stoi stary drewniany krzyż z rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego, na którym umieszczono interesujący napis: „Stał ten krzyż przez przeszło 150 lat nad starym traktem prowadzącym z Kościerzyny na Wdzydzkie Jeziora, tam, gdzie schodzą się drogi z Grzybowa, Lizaków i Sycowej Huty. Na znak ciągłości tradycji naszych pradziadów, którzy stawiali krzyże na Kaszubskiej Ziemi, przeniesiony w 2009 roku na teren kościoła w Lizakach”.

Tekst i zdjęcia Maria Giedz

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

escort adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort