Uniradze. Cmentarzysko kurhanowe

Podczas jesiennych wędrówek po lasach warto wybrać się w rejon pomiędzy Gołubiem a Stężycą, w stronę wsi Zgorzałe, a dokładnie do lasów Leśnictwa Uniradze. Oprócz grzybów można tam znaleźć ciekawe miejsce, pełne tajemnic sprzed kilku tysięcy lat i nie są to kamienne kręgi, chociaż i te można tam spotkać.

W pierwszej połowie XX wieku archeolodzy doliczyli się 3500 kurhanów rozlokowanych w trzech rejonach pomiędzy Jeziorem Raduńskim, Przewozem a Stężycą. Inaczej mówiąc, w lasach w pobliżu leśniczówki Uniradze, a także leśniczówki Przewóz, znajduje się, unikatowe w skali Polski, a nawet Europy, cmentarzysko kurhanowe. Do czasów współczesnych zachowało się o prawie tysiąc kurhanów mniej. Podaje się, że jest ich 2763 – tyle udało się odszukać i zinwentaryzować. To imponująca „kolekcja” starych, przedchrześcijańskich miejsc pochówku. Ponadto w wielu kurhanach odnaleziono cenne przedmioty pochodzące z różnych epok. 

Ewenementem jest fakt, że przez okres dwóch tysięcy lat na tym terenie chowano zmarłych. Najstarsze kurhany pochodzą z epoki brązu, czyli z około 1100 roku przed Chrystusem, a ostatnie są konstrukcjami z X–XI wieku naszej ery, a więc z czasów, kiedy na Pomorze dotarło już chrześcijaństwo. Jednak spore grupy mieszkańców nadal kultywowały przedchrześcijańskie formy obrzędu chowania zmarłych.

Na obszarze sześciu kilometrów kwadratowych występują trzy skupiska kurhanów, a każde z nich powstało w innym okresie. Największe skupisko znajduje się w okolicach leśniczówki Uniradze. Można tam spotkać najstarsze kurhany, pochodzące z epoki brązu, czyli datowane na lata 1100–900 r. p.n.e.  Są to kurhany kamienno-ziemne z wewnętrznym kręgiem kamiennym, gdzie składano w glinianych urnach popiół zmarłych spalonych na stosie. Czasem obok urny układano broń albo ozdoby należące do zmarłego. Powstanie tych kurhanów archeolodzy wiążą z obecnością ludności kultury łużyckiej. Ciekawostką jest to, że część z nich była wykorzystywana przez społeczności kultur funkcjonujących kilkaset, a nawet więcej lat później.

Interesującą formą pochówku jest odkryty w okresie międzywojennym grób skrzynkowy. Archeolodzy datują go na epokę żelaza, a więc na okres między VIII a III w. p.n.e. i wiążą go z kręgiem kultury pomorskiej. Grób został wykonany z płaskich płyt kamiennych – zarówno boki, jak i przykrycie. Jest długi na 65 cm, szeroki na 38 cm i głęboki na 70 cm. W jego wnętrzu, czyli w komorze, znajdował się piasek, w którym stała urna, albo i kilka urn z prochami zmarłego, a także ozdobami i szatami. Grób ten znajduje się wśród kurhanów. Niestety, jest dość zniszczony. Podobne groby archeolodzy odkryli też w Leśnie niedaleko Brus, gdzie zachowały się kamienne kręgi ze stelą twarzową.

Do innej grupy należą wczesnośredniowieczne, datowane na X–XI wiek, kurhany kamienno-ziemne. Ich wnętrza były podzielone kamiennymi murkami na osiem komór, w których znajdowały się szczątki zmarłych. Obok nich leżały rozmaite przedmioty: nóż, szydło, pochewka z brązową igłą, ozdoby, w tym naszyjniki. Znaleziono też warkocz zmarłej młodej kobiety z wplecioną wełnianą nicią zakończoną bursztynowym krążkiem.

Kurhanowe cmentarzysko jest dostępne dla turystów. Nadleśnictwo Kartuzy z myślą właśnie o turystach utworzyło tam ścieżkę archeologiczną. Przy niektórych kurhanach, a także przy kamiennym grobie ustawiono tablice z opisami.

Lasy uniradzkie kryją też trzy nieduże kamienne kręgi. Można ich poszukać na skraju lasu, stosunkowo niedaleko leśniczówki Uniradze. Natomiast przy samej leśniczówce rośnie imponujących rozmiarów klon pospolity, który w 1955 roku został uznany za pomnik przyrody. Obwód jego pnia wynosi prawie pięć metrów.

Warto też dodać, że osada Uniradze w źródłach pisanych zaistniała już w XIII wieku, a dokładnie w 1284 roku, kiedy te tereny (Ziemię Pirsna, w tym Zgorzałe) nadano pomorskiej księżniczce Gertrudzie, córce Sambora II, księcia lubiszewsko-tczewskiego.

Tekst i zdjęcia Maria Giedz

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort