Tuja. Wieś na trasie pomorskiego szlaku św. Jakuba

Żuławy, pomimo swojego „płaskiego” krajobrazu oraz rolniczego charakteru, kryją wiele tajemnic. Można o tej krainie powiedzieć, że nie została jeszcze w całości odkryta, ponieważ właśnie tam znajdują się perełki pomorskiej architektury. Przykładowo gotycki kościół z pięknym barokowym wyposażeniem stojący w niedużej wsi Tuja. Leży ona pomiędzy Nowym Dworem Gdańskim a Lubieszewem, przy niedawno powstałej ścieżce rowerowej wiodącej z Nowego Dworu do Niedźwiedzicy, a także na trasie szlaku św. Jakuba. Warto się tam zatrzymać.

Majestatyczna bryła gotyckiego kościoła z czerwonej cegły sprawia wrażenie jakby wyrastała z zielonej łąki. Jej widok szokuje, gdyż stoi pomiędzy rozrzuconymi po okolicy niedużymi domami, jeszcze do niedawna drewnianymi. Ciężka bryła, z wielkimi przyporami zwieńczonymi ciężkimi sterczynami i wieżą, nawiązującą do wczesnośredniowiecznej architektury obronnej, jest tak tajemnicza, że fascynuje. Nasuwa się pytanie: kto i dlaczego w takim miejscu wzniósł tę świątynię? Niestety, z dokumentów parafii niewiele można się dowiedzieć.
Wszystko wskazuje na to, że jej budowniczymi byli Krzyżacy, którzy na tych terenach panowali w latach 1282–1446, chociaż w opracowaniach występują różne datowania tego kościoła. Jedne wspominają, że powstał w XIII wieku, a więc w czasach, kiedy Żuławy wchodziły w skład państwa polskiego i na tych terenach rządził książę Świętopełk, inne podają, że w wieku XIV, i to datowanie jest bardziej wiarygodne. Jeśli chodzi o wzmianki w dokumentach dotyczące istnienia samej wsi, to pojawiają się dopiero w wieku XIV. Z tego wynika, że kościół, zwłaszcza murowany, nie powinien być wcześniejszy. Pierwsza wzmianka, wymieniająca miejscowość Thuya, występuje w 1318 r., już za czasów panowania Krzyżaków. Druga, mówiąca o lokacji wsi, pochodzi z roku 1345, kiedy to wielkim mistrzem był Ludolf König. Od 1446 r. Tuja znalazła się w granicach Rzeczpospolitej, a w 1552 r., dekretem polskiego króla Zygmunta II Augusta doszło do odnowienia lokacji wsi.

Kościół został wzniesiony na planie prostokąta. Jest budowlą orientowaną, z wydzielonym, wielobocznym prezbiterium i wieżą od zachodu zbudowaną na planie ośmiokąta, ściętą na wysokości połowy dachu, na której umieszczono niewysoką drewnianą wieżę, z ośmiobocznym hełmem wystającym ponad kalenicę dachu przykrywającego nawy. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia. Do nawy południowej dobudowano kruchtę.

Wnętrze świątyni jest trójnawowe. Nawy boczne i prezbiterium przykryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym, a w nawie głównej zastosowano sklepienie gwiaździste. Wyposażenie jest jednorodne, barokowe. Ołtarz główny, wykonany w latach 1735–1739, został ufundowany z inicjatywy proboszcza Władysława Stokowskiego. Jest jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. W partii centralnej znajduje się obraz przedstawiający św. Jakuba, patrona kościoła. Część centralna flankowana jest złoconymi kolumnami o kompozytowych kapitelach. Boczne partie ołtarza z rzeźbionymi postaciami świętych, m.in. św. Stefana, św. Pawła, św. Wawrzyńca, św. Franciszka Ksawerego i aniołów zostały cofnięte, a ich boki są ujęte półkolumienkami oraz ażurowymi, złoconymi uszakami z wici roślinnej i rocailli. W zwieńczeniu umieszczono medalion z wyobrażeniem Koronacji Matki Boskiej.

Z tego samego okresu pochodzi prospekt organowy (lata 1744–1747) połączony z instrumentem wykonanym przez wybitnego gdańskiego organomistrza Andreasa Hildebrandta. Organy te zachowały się do naszych czasów w oryginalnym stanie i są jedynym istniejącym przykładem późnej twórczości tego znakomitego artysty. Nieco późniejsza, bo z lat 1750–1751, jest ambona, a także dwa boczne ołtarze. Interesujący jest również barokowy feretron Maryjny, a także chorągiew z malarskim przedstawieniem Sądu Ostatecznego, gotycka granitowa kropielnica oraz XVII-wieczne płyty nagrobne.

W Tui warto też zwrócić uwagę na stojący jakieś 200 metrów od kościoła drewniany dom z pierwszej połowy XIX wieku ze ścianką kolankową i gankiem zdobionym laubzekinem.

Tekst i zdjęcia Maria Giedz

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej

adana escort adıyaman escort afyon escort ağrı escort aksaray escort amasya escort ankara escort antalya escort ardahan escort artvin escort aydın escort balıkesir escort bartın escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingöl escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort çanakkale escort çankırı escort çorum escort denizli escort diyarbakır escort düzce escort edirne escort elazığ escort erzincan escort erzurum escort eskişehir escort gaziantep escort gebze escort giresun escort gümüşhane escort hakkari escort hatay escort ığdır escort ısparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaraş escort karabük escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kırıkkale escort kırklareli escort kırşehir escort kocaeli escort konya escort kütahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort muğla escort muş escort nevşehir escort niğde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort şanlıurfa escort siirt escort sinop escort şırnak escort sivas escort tekirdağ escort tokat escort trabzon escort tunceli escort uşak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort