Rocznica mordu na naszych bohaterach

28 sierpnia br. odbędą się obchody 75 rocznicy śmierci Danuty Siedzikówny „Inki” oraz Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”.

Program obchodów:

godz. 16.00 – premiera wystawy biograficznej IPN Danuta Siedzikówna „Inka” (plac przed bazyliką Mariacką w Gdańsku od strony ul. Podkramarskiej). Uroczystości rozpoczną się wernisażem wystawy biograficznej, przygotowanej przez pracownika Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku Artura Chomicza pt. „Danuta Siedzikówna «Inka»”. Weźmie w nim udział prezes IPN dr Karol Nawrocki.

godz. 17.00 – spotkanie przy grobach Danuty Siedzikówny „Inki” oraz Feliksa Selmanowicza „Zagończyka” w 75. rocznicę śmierci i 5. rocznicę państwowego pogrzebu – wystąpienie prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego, modlitwa, uroczystość złożenia kwiatów (prosimy o przygotowanie wizytówek) (Cmentarz Garnizonowy w Gdańsku, ul. Antoniego Giełguda);

ok. godz. 17.50 – złożenie kwiatów pod tablicą pamięci pomordowanych w więzieniu przy ul. Kurkowej w Gdańsku (brama aresztu od strony ul. 3 Maja);

godz. 18.30 – Msza św. w kościele księży Salezjanów (kościół pw. św. Jana Bosko w Gdańsku Oruni, ul. Gościnna 15). Po Eucharystii złożenie kwiatów pod pomnikiem Danuty Siedzikówny „Inki”.

W ramach obchodów odbędzie się również spacer historyczny „Śladami Danuty Siedzikówny »Inki« po Gdańsku”. Zachęcamy turystów oraz mieszkańców Trójmiasta do poznania gdańskich śladów legendarnej sanitariuszki 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.

„Inka” druga z prawej

W sobotę 28.08 uroczystości 75-lecia zamordowania przez oprawców reżimu komunistycznego Danuty Siedzikówny Inki, odbędą się też w jej rodzinnej parafii św. Jana Chrzciciela w Narewce. Msza św. o godz. 15.00 przy siedzibie Nadleśnictwa Browsk w Gruszkach. Następnie koncert patriotyczny z udziałem krajowych wykonawców pod kierownictwem Marcina Pospieszalskiego.
Przypomnijmy, że dopiero we wrześniu 2014 r. na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku pracownicy IPN odnaleźli szczątki młodej kobiety z przestrzeloną czaszką. Okazało się, że to szczątki 17-letniej Danuty Siedzikówny ps. „Inka”.
3 sierpnia 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku wydał wyrok śmierci na Danutę Siedzikównę, pseudonim „Inka”, sanitariuszkę 5. Wileńskiej Brygady AK. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 r. o godz. 6.15 w areszcie śledczym.
Nikt nie odpowiedział za ten mord sądowy.
Danuta Siedzikówna urodziła się 3 września 1928 r. w Guszczewinie nieopodal Narewki, na skraju Puszczy Białowieskiej w powiecie Bielsk Podlaski. Jej pomnik stoi w Narewce przy tamtejszym kościele.
Jej ojciec Wacław Siedzik jako student Politechniki w Petersburgu został w 1913 r. zesłany na Sybir za uczestnictwo w polskiej organizacji niepodległościowej. W lutym 1940 r. deportowany w głąb Związku Sowieckiego. Wyszedł wraz z tułaczami przekształconymi w armię przez gen. Władysława Andersa. Spoczywa na cmentarzu polskim w Teheranie. Mama należała do AK. Aresztowana w 1942 r. po donosie sąsiada, po ciężkim śledztwie zamordowana została w lesie pod Białymstokiem.
Danuta złożyła przysięgę Armii Krajowej w grudniu 1943 r. Z konwoju NKWD przed wywiezieniem do ZSRS w 1945 r. uwolnił ją patrol AK pod dowództwem Stanisława Wołoncieja „Konusa”.
Przez krótki czas jej przełożonym był por. Leon Beynar „Nowina”, zastępca mjr. „Łupaszki” (później znany jako pisarz Paweł Jasienica). W konspiracji Danka wiosną 1946 r. nawiązała kontakt z ppor. Zdzisławem Badochą „Żelaznym”, dowódcą jednego ze szwadronów „Łupaszki”. Do lipca 1946 r. służyła w tym szwadronie jako łączniczka i sanitariuszka.
Aresztowana przez UB we Wrzeszczu, nieopodal Politechniki Gdańskiej, gdy przybyła po lekarstwa dla żołnierzy szwadronu „Leszka” została osadzona w więzieniu w Gdańsku. Po ciężkim śledztwie skazana została na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku.

Nie wydała nikogo. Nie zdradziła punktów kontaktowych. Mówiła: – Lepiej, że ja jedna zginę. Legenda mówi, że w przesłanym grypsie Siedzikówna napisała: „Powiedzcie babci, że zachowałam się jak trzeba”.

Przed wybuchem II wojny światowej, 25 sierpnia 1939 r., Selmanowicz w stopniu sierżanta tytularnego został zmobilizowany i skierowany do pułku „Wilno”. Po klęsce wrześniowej został internowany przez Litwinów i osadzony w obozie, z którego udało mu się zbiec w listopadzie 1939 r. W styczniu 1944 r. wstąpił w szeregi 3. Brygady Wileńskiej dowodzonej przez Gracjana Fróga „Szczerbca”. Od „Szczerbca” Selmanowicz przeszedł do 5. Wileńskiej Brygady Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, z której po około ośmiu tygodniach znowu przeniósł się do nowo utworzonej 4. Brygady „Narocz” Longina Wojciechowskiego „Ronina”. Zagończyk” na początku stycznia 1946 r. wziął udział w naradzie odbywającej się w Zajezierzu k. Sztumu, podczas której mjr Szendzielarz podzielił podległą mu grupę ludzi na zespoły dywersyjne. Feliks Selmanowicz „Zagończyk” miał za zadanie stworzyć jeden z nich, wykorzystując kontakty konspiracyjne.

W wyniku donosu Reginy Żylińskiej, od 1943 r. w AK, która podczas pobytu w więzieniu zobowiązała się do współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa, na początku lipca 1946 r. zlikwidowano patrol „Zagończyka”, najpierw aresztując dowódcę, a potem pozostałych członków grupy.
Urząd Bezpieczeństwa był doskonale zorientowany w zakresie działań 5. Wileńskiej Bry­gady AK. UB znało też nazwiska i adresy osób współpracujących z „Zagończykiem”. Dane te przekazała „Regina”, wtajemniczana w różne sprawy z racji zadań, jakie wykonywała, oraz zaufania, jakie wzbudzała wśród partyzantów. Zeznania zatrzymanych miały potwierdzić albo uzupeł­nić zdobyte informacje.
Feliks Selmanowicz został ujęty przez UB w Sopocie w mieszkaniu konspiracyjnym należącym do matki jednego z podkomendnych – Leszka Krzywickiego przy ul. Mickiewicza 45 w nocy 8 lipca 1946 r. o godz. 1.15. W „kotle” przygotowanym przez UB doszło do strzelaniny między ubowcami a milicjantami , w wyniku której zginął chorąży UBP, a trzech funkcjonariuszy zostało rannych.
Artur S. Górski

Wbrew propagandzie w PRL pamięć o bohaterach przechowywana była w lokalnych społecznościach. Wracają jako armia cieni.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej