Jaki znak twój? Orzeł biały

Kto ty jesteś? Polak mały.

Jaki znak twój? Orzeł biały.

Gdzie ty mieszkasz? Między swymi.

W jakim kraju? W polskiej ziemi.

Czym ta ziemia? Mą Ojczyzną…

(Władysław Bełza „Kto ty jesteś? Polak mały…”)

Nasze symbole

Symbolami narodowymi Rzeczypospolitej Polskiej są jej godło, czyli Orzeł Biały, barwy biało-czerwone oraz hymn „Mazurek Dąbrowskiego”. Symbolem Polski niepodległej był zawsze orzeł w koronie. Za pozostawienie biało–czerwonej flagi (po Święcie Pracy 1 maja) do 3 maja w PRL groził mandat. Dziś naszej fladze, barwom gospodarzy kraju, należy się zawsze i wszędzie miejsce naczelne i honorowe.

Symbole narodowe podlegają ochronie honorowej i prawnej. Obowiązkiem każdego Polaka, urzędów, instytucji i organizacji na terenie Polski jest otaczanie ich szacunkiem i czcią. Odpowiednie zapisy znajdują się w Konstytucji RP oraz Ustawie o godle, barwach i hymnie RP oraz o pieczęciach państwowych.

Orzeł    

Art. 28 Konstytucji RP stanowi, że godłem RP jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu. Ustawa o godle, barwach i hymnie precyzuje, że jest to „wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy”.  

Zasady heraldyki stanowią, że Orzeł Biały jest godłem herbowym, natomiast godło umieszczone w czerwonym polu tarczy to herb. Zapis ustawowy i konstytucyjny powinien zatem brzmieć, iż herbem (nie godłem, bo tym jest orzeł) Polski jest orzeł biały w polu czerwonym. Błędny zapis nazywający herb godłem pojawił się w stalinowskiej konstytucji PRL z 1952 r. i został powielony w ustawie zasadniczej z 1997 r.

Orzeł symbolizuje władzę i potęgę. Polscy władcy z dynastii Piastów od XI wieku  umieszczali orła na tarczach wojów i rycerzy, na chorągwiach i monetach. Zachował się np. denar Bolesława Chrobrego z ukoronowanym orłem. Orzeł w koronie, w tarczy, stał się  herbem państwa od 1295 roku, za panowania króla Przemysła II. Na rewersie pieczęci majestatowej Przemysła II jest tarcza z orłem w koronie, otoczona łacińskim napisem, tłumaczonym jako „Sam Bóg przywrócił zwycięskie znaki Polaków”. Już Szczerbiec, wykonany najpewniej w XII/XIII w., miecz koronacyjny królów polskich, jest opatrzony herbem z orłem.

Po Unii lubelskiej Rzeczypospolita Obojga Narodów szczyciła się herbem czteropolowy, z wymalowanym naprzemiennie Orłem i litewską Pogonią (rycerz na koniu). Z czasem otwartą koronę zastąpiła korona zamknięta i pojawiło się piąte pole – herb panującego króla. W tej formie narodowy symbol przetrwał do końca XVIII w. 

Orzeł przez cały okres zaborów była dla Polaków symbolem państwa. To pod tym godłem stawali do walki w powstaniach 1830–31 i 1863–64. Był umieszczany na chorągwiach, czapkach i kaszkietach oraz na ryngrafach. Pod znakiem Orła w wojnie światowej walczyły Legiony Polskie, Błękitna Armia i korpusy polskie w Rosji.

 Ustawą z 1 sierpnia 1919 r. herbem RP stał się właśnie Orzeł Biały w koronie, w czerwonym polu, w tzw. tarczy francuskiej nowożytnej. Po 1944 r. orzeł był pozbawiony korony.  Przywrócono złotą koronę na mocy ustawy z 9 lutego 1990 r. Pamiętajmy, że rząd RP na uchodźstwie, będący kontynuacją II Rzeczypospolitej, do 1990 r. używał herbu z 1927 r. (w 1956 r. zamknięto koronę i zwieńczono ją krzyżem).

 Czerwień to miłość, biel – serce czyste 

Barwami RP są biel i czerwień, wywodzące się z herbu Królestwa Polskiego. Biel to barwa godła, czyli Orła Białego, czerwień to barwa pola tarczy. To te dwa kolory, najświętsze polskie barwy, od średniowiecza były malowane i wyszywane na chorągwiach królewskich.    Umieszczano na nich herb. Biel i czerwień za barwy narodowe uznał Sejm Królestwa Polskiego w czasie powstania listopadowego uchwałą z 7 lutego 1831 r.: „Kokardę Narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to jest kolor biały z czerwonym”. Kokardy wojskowe określały przynależność państwową żołnierzy.

1 sierpnia 1919 r. Sejm Ustawodawczy RP utrzymał tamte postanowienie i uchwalił ustawę o godłach i barwach narodowych, na mocy której biel i czerwień uznano za barwy RP. Flaga państwowa ma się składać z dwóch podłużnych, równoległych pasów – biel u góry, czerwień (jasnoczerwony cynober) na dole. Barwy narodowe są eksponowane na fladze, szachownicy samolotów wojskowych (od lotu pilota por. Stefana Steca z oblężonego przez Ukraińców Lwowa do Warszawy w 1918 r.), proporcu prezydenta RP, banderze MW RP i okolicznościowych kokardach.

 

[dkpdf-button]
Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Dowiedz się więcej