Związek zawodowy a dostęp do bezpośredniej komunikacji z pracownikami
Czy związek zawodowy może żądać od pracodawcy udostępnienia informatycznych kanałów komunikacyjnych (n.p. intranet) do komunikowania się z pracownikami w celach informacyjnych, pozyskiwania nowych członków, przedstawiania stanowiska w sprawach pracowniczych.
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych ani inne przepisy prawa nie nakładają na pracodawcę generalnego obowiązku udostępnienia związkowi zawodowemu swoich informatycznych kanałów komunikacyjnych do bezpośredniej komunikacji z pracownikami.
Jakkolwiek istnieją przepisy prawne, na które związek zawodowy może się powoływać uzasadniając takie żądanie.
Zgodnie z art. 33 ust 1 Ustawy o związkach zawodowych pracodawca, na warunkach określonych w układzie zbiorowym pracy lub umowie, jest obowiązany udostępnić zakładowej organizacji związkowej urządzenia techniczne niezbędne do wykonywania działalności związkowej u pracodawcy.
Sformułowanie „urządzenia techniczne niezbędne do wykonywania działalności związkowej” obejmuje takie środki, które w realiach danego zakładu są konieczne dla skutecznej realizacji ustawowych zadań związku. W praktyce katalog urządzeń technicznych jest zależny od stopnia „informatyzacji” zakładu.
Tam, gdzie podstawowym sposobem komunikacji z pracownikami są kanały elektroniczne (n.p. przy pracy zdalnej), można bronić poglądu, że przynajmniej częściowy dostęp do tych kanałów (np. możliwość wysyłania komunikatów, udostępniania informacji w intranecie) jest elementem urządzeń „niezbędnych” do wykonywania działalności związkowej. Nie wynika z tego jednak automatycznie prawo do pełnego, nieograniczonego korzystania z wszystkich kanałów informatycznych pracodawcy w sposób równoważny z jego własną komunikacją biznesową.
Odmowa jakiegokolwiek wykorzystania środków informatycznych, która realnie uniemożliwia przepływ informacji, może stanowić utrudnianie działalności związkowej (art. 35 ust. 1 pkt 2 u.z.z.)
Podsumowując, brak jest wyraźnej podstawy ustawowej, aby sformułować wobec pracodawcy roszczenie o udostępnienie związkom zawodowym wszystkich wewnętrznych „kanałów informatycznych” jako stałego narzędzia do komunikacji związku z pracownikami. Tego rodzaju rozwiązania mogą być wprowadzane na poziomie układów zbiorowych pracy lub porozumień zakładowych, ale nie wynikają bezpośrednio z przepisów u.z.z.
Anna Gorlikowska