15 maja to Międzynarodowy Dzień Rodzin obchodzony na całym świecie od 1993 roku, ale w Polsce wciąż częściej mija niezauważony. W Regionie Gdańskim NSZZ „Solidarność” było inaczej — pracownicy dostali dwie godziny wolnego. Gest niepozorny, a jednak w polskich realiach wciąż niezwykły.

— „Solidarność” zawsze walczyła o godność człowieka pracy, a godność zaczyna się w rodzinie, dlatego te dwie godziny to nie gest, to wyraz naszych wartości

— mówi Krzysztof Dośla, przewodniczący ZRG NSZZ „Solidarność”

Święto globalne, nie tylko polskie

Święto ustanowiło Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją nr 47/237 jako kulminację wieloletnich działań zapoczątkowanych jeszcze w latach 80. XX wieku. Jego cel był prosty: zmusić rządy i społeczeństwa na całym świecie do refleksji nad tym, czego współczesne rodziny rzeczywiście potrzebują. ONZ co roku nadaje mu nowy temat przewodni — od równości po politykę społeczną.

W Polsce inicjatywa „Dwie Godziny dla Rodziny”, zachęcająca pracodawców do skrócenia dnia pracy właśnie 15 maja, pojawiła się już w 2014 roku i została objęta patronatem Małżonki Prezydenta RP. Gdańska Solidarność nawiązała do tej tradycji, nadając jej związkowy wymiar.

Polska pracuje za dużo

Statystyczny Polak spędza w pracy około 1800 godzin rocznie — jeden z najwyższych wyników w Unii Europejskiej, wyraźnie powyżej unijnej średniej. Polacy nie pracują dłużej, bo są mniej wydajni. Pracują dłużej, bo system na to pozwala — a nieraz tego wymaga. Elastyczność czasu pracy w Polsce oznacza zwykle elastyczność na korzyść pracodawcy, nie pracownika.

Pracownik zmęczony to pracownik kosztowny

Najczęstszy argument przeciwników polityki prorodzinnej brzmi: „nie możemy sobie na to pozwolić”. Tyle że dane mówią co innego. Firmy wspierające rodziców odnotowują niższą rotację, mniejszą absencję i wyższe zaangażowanie. Pracownik, który wraca do domu po dziesięciu godzinach bez siły na rozmowę przy kolacji, to pracownik wypalony — a zastąpienie go kosztuje wielokrotność jego miesięcznej pensji. Równowaga między pracą a domem nie jest luksusem. Jest warunkiem zdrowia całego zakładu.

Pytanie, które zostawiają po sobie te dwie godziny, jest jednak znacznie większe niż jeden gest jednego pracodawcy: skąd wziąć systemową zmianę, która sprawi, że podobne decyzje nie będą wyjątkiem, lecz normą? Na to pytanie odpowiedź nie mieści się w dwóch akapitach.

Artykuł powstał w ramach projektu „Razem bezpieczniej! profesjonalny związek zawodowy zawsze w obronie twoich praw pracowniczych” z programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027. #FunduszeUE #FunduszeEuropejskie