Z dniem 1 stycznia 2026 r. będą obowiązywały nowe zasady pisowni polskiej^*).

Jedenaście nowych zasad podzieliłam na dwie części. W pierwszej części artykułu, zamieszczonej w „Magazynie” z listopada 2025 r., omówiłam (w sześciu punktach) nowe zasady dotyczące: nazw mieszkańców, nazw marek i produktów, pisowni spójników i cząstek „-by”, pisowni „nie” z imiesłowami odmiennymi, pisowni przymiotników od nazw osobowych oraz pisowni wyrazów i wyrażeń z liczebnikiem „pół”, natomiast pozostałe zasady (od 7. do 11. punktu) przedstawiam poniżej.

7. Pisownia par wyrazów równorzędnych

Od stycznia 2026 r. nastąpidopuszczenie w parach wyrazów równorzędnych (podobnie lub identycznie brzmiących, występujących zwykle razem) trzech wersji pisowni:

– z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;

– z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;

– rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.

8. Wielkie i małe litery w nazwach własnych

Oto zmiany w zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:

a) W listopadzie 2025 r. Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN poinformowała o swojej decyzji dotyczącej wycofania zmiany wprowadzonej w maju 2024 r. w zakresie pisowni wielowyrazowych nazw geograficznych, w których drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku (np. cieśnina Bosfor). Zgodnie z nadal obowiązującymi zasadami, wyraz stojący przed nazwą w mianowniku pisany jest małą literą, np. cieśnina Bosfor, jezioro Śniardwy, zatoka Athos;

b) w nazwach obiektów przestrzeni publicznej wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego na początku wyrazu: aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz (przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu ulica), np.: ulica Józefa Piłsudskiego, Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kościół Mariacki, Zamek Książ, Most Poniatowskiego, Cmentarz Rakowiecki, Pomnik Poległych Stoczniowców;

c) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych, np.: Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Kino Charlie, Apteka pod Orłem, Hotel pod Różą, Restauracja pod Żaglami, Zajazd u Kmicica, Pierogarnia Krakowiacy, Teatr Rozmaitości, Teatr Wielki;

d) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników oraz wyrazów typu imienia) w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych, np.: Nagroda im. Jana Karskiego, Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe, Mistrz Mowy Polskiej, Ambasador Polszczyzny, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

9. Pisownia przedrostków

W zakresie pisowni prefiksów od stycznia będzie obowiązywało:

a) uzupełnienie reguły ogólnej: W języku polskim przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą. Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery, po przedrostku stawia się łącznik, np. super-Europejczyk;

b) dopuszczenie rozdzielnej pisowni – z wyrazami zapisywanymi małą literą – cząstek takich jak: super-, ekstra-, eko-, wege-, mini–, maksi-, midi-, mega-, makro-, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, np. miniwieża lub mini wieża, bo jest możliwe: wieża (w rozmiarze) mini; superpomysł lub super pomysł, bo jest możliwe: pomysł super; ekstrazarobki lub ekstra zarobki, bo jest możliwe: zarobki ekstra; ekożywność lub eko żywność, bo jest możliwe: żywność eko.

10. Pisownia cząstek niby-, quasi-

Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek niby-, quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą, np.: nibyartysta, nibygotyk, nibyorientalny, nibyromantycznie; nibyjagoda, nibyliść, nibytorebka; quasiopiekun, quasinauka, quasipostępowy, quasiromantycznie, przy zachowaniu pisowni z łącznikiem przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np. niby-Polak, quasi-Anglia.

11. „Nie” z przymiotnikami i przysłówkami

Wprowadzenie łącznej pisowni nie– z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, a więc także w stopniu wyższym i najwyższym, np.: nieadekwatny, nieautorski, niebanalny, nieczęsty, nieżyciowy, niemiły, niemilszy, nienajmilszy; nieadekwatnie, niebanalnie, nieczęsto, nieżyciowo, nielepiej, nieprędzej, nienajlepiej, nienajstaranniej.

Barbara Ellwart

^*) Zawarte w dokumencie „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” Warszawa 2024.