Mieszkańcy województwa pomorskiego i goście często przejeżdżają przez Rębiechowo, ale mało kto zastanawia się: co oznacza słowo Rębiechowo? Jaka jest historia tej nazwy i miejscowości, której dotyczy? Czy Rębiechowo to wieś, czy osiedle w Gdańsku, a może nazwa lotniska lub przystanku? Co łączy Rębiechowo z Matarnią?

Etymologia i historia Rębiechowa

Wyraz Rębiechowo pierwszy raz pojawił się około roku 1212 jako nazwa wsi będącej własnością norbertanek (żeńskiego katolickiego zakonu) z Żukowa, w formie Rambecove i Ramlecove. Zapis z roku 1224 Rambechovo przypomina już dzisiejszą formę Rębiechowo. Słowo pochodzi od nazwy osobowej Rębiech, wzbogaconej o typowy na Kaszubach przyrostek -owo. Przezwisko Rębiech zawierało formę oboczną rdzenia rąbać z dodanym przyrostkiem -ech.

Od roku 1920 wieś Rębiechowo była częścią powiatu kartuskiego.

Czym jest teraz Rębiechowo

Obecnie słowo Rębiechowo określa jednocześnie:

• wieś w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Żukowo
• osiedle w Gdańsku, w dzielnicy Matarnia
• potocznie – Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy,

a także występuje w dwóch nazwach przystanków kolejowych: Rębiechowo oraz Gdańsk Rębiechowo.

Wieś

Rębiechowo (w języku kaszubskim Rãbiechòwò) to wieś będąca siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi także miejscowość Barniewice^*). We wsi od 1938 roku znajduje się przystanek kolejowy Rębiechowo (na historycznej trasie magistrali węglowej – Maksymilianowo-Kościerzyna-Gdynia). Od dziesięciu lat zatrzymuje się tu PKM (Pomorska Kolej Metropolitalna).

Osiedle Gdańska

W 1973 roku wschodnia część wsi Rębiechowo została włączona do Gdańska. Od tego czasu ta część wsi jest osiedlem w gdańskiej dzielnicy Matarnia. Tu również znajduje się przystanek PKM o nazwie: Gdańsk Rębiechowo.

Matarnia

Matarnia (dawniej Maternia lub Materna, po kaszubsku Matarniô) to jedna z 35 dzielnic administracyjnych Gdańska, położona w zachodniej części miasta. Od północy graniczy z Osową i Oliwą, od wschodu z Brętowem, od południa z Jasieniem i Kokoszkami, a od zachodu z gminą miejsko-wiejską Żukowo. Do dzielnicy Matarnia należą następujące jednostki terytorialne:

• Firoga – dawna wieś rolnicza,
• Klukowo – dawna wieś rolnicza, ogródki działkowe,
• Rębiechowo – część wsi rolniczej,
• Trzy Norty – dawne wybudowanie Klukowa,
• Zajączkowo – dawne wybudowanie Klukowa,
• Złota Karczma – osiedle mieszkaniowe, centrum handlowe Park Handlowy Matarnia.

Matarnia została przyłączona w granice administracyjne Gdańska w 1973 roku. W obrębie dzielnicy znajduje się Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy.

Pierwotnie Matarnia była wsią, nosiła nazwę Chojno Wielkie i należała do zakonu cystersów. Po trzynastoletniej wojnie Polski z zakonem krzyżackim (1454–1466) zakonnicy wystawili nowy murowany kościół pod wezwaniem św. Materna. Od wezwania kościoła powstała nowa nazwa osady – Matarnia, która w przeszłości brzmiała również Maternia lub Materna.

Przy okazji

Przełom lata i złotej jesieni sprzyja spacerom, podróżom i refleksjom; choćby takiej, że zawsze, gdy przyglądam się nazwom miejsc, zachwyca mnie ilość ukrytych w nich informacji.

Barbara Ellwart

^*) Barniewice (po kaszubsku: Barniéwcz lub też Barniewice, dawniej Barnowiec, Barnowitz) – to nazwa wsi oraz osiedla mieszkaniowego w Gdańsku, w dzielnicy Osowa. Osiedle Barniewice to północna część wsi Barniewice, włączona w granice administracyjne miasta 1 stycznia 1973 roku.