Nowe zasady pisowni polskiej, które obowiązują od 1 stycznia 2026 roku^*), wywołują wiele wątpliwości. W tym artykule postaram się odpowiedzieć na kilka pytań zadawanych przez uczniów, rodziców, nauczycieli i wydawców, a także zaanonsuję bezpłatne słowniki ortograficzne.

• Od kiedy uczniowie będą musieli stosować nowe zasady ortograficzne

Centralna Komisja Egzaminacyjna zdecydowała, że do 2030 roku w szkołach będą obowiązywały zarówno stare zasady ortograficzne, jak i nowe zasady. Przy czym przyswajanie nowych zasad powinno mieć miejsce już od stycznia tego roku.

• Ocenianie poprawności ortograficznej prac uczniów zdających egzamin ósmoklasisty i maturzystów

Centralna Komisja Egzaminacyjna 20 sierpnia 2025 roku poinformowała, że od 2026 do 2030 roku w pracach egzaminacyjnych ósmoklasisty, maturalnych oraz egzaminów eksternistycznych akceptowane będzie stosowanie zarówno dotychczasowych zasad ortograficznych, jak i nowych zasad pisowni.

• Od kiedy uczniów będą obowiązywały tylko nowe zasady ortografii

Uczniów nowe zasady, określone w uchwałach Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, będą obowiązywały od 2031 roku.

• Kiedy mają być wprowadzane zmiany w podręcznikach i innych tekstach drukowanych

Zdaniem ekspertów zmiany w ortografii, które weszły w życie 1 stycznia 2026 roku, już obowiązują autorów i wydawców.

• Czy te same zasady odnoszą się do tekstów współczesnych i dawnych

Nowe zasady dotyczą tylko tekstów współcześnie tworzonych, czyli pisanych od stycznia 2026 roku.

• Dodatkowe pytania dotyczące tekstów drukowanych

Autorzy podręczników i wydawcy formułują pytania szczegółowe, np.: W których tekstach należy zmieniać pisownię, a w których nie wolno tego robić? Czy dotyczą one na przykład przedruków utworów chronionych lub niechronionych umieszczanych w podręcznikach? Jak traktować notatki prasowe, listy, fragmenty ustaw i innych przepisów prawnych?

Jak pisze ekspert profesor Ewa Kołodziejek z Uniwersytetu Szczecińskiego, „reforma  pisowni nie obejmuje tekstów archiwalnych, historycznych, artystycznych, urzędowych, które powstały przed reformą. W tych tekstach pisownia się nie zmienia”.

• Nowe słowniki ortograficzne

Rada Języka Polskiego pracuje nad nowym słownikiem ortograficznym, który ma być wydany do końca 2026 roku. Zapowiadany bezpłatny słownik (zawierający około 100 tys. haseł) będzie dostępny w wersji drukowanej, elektronicznej i mobilnej.

Na stronie www: publikacje.pan.pl Polska Akademia Nauk. Rada Języka Polskiego udostępniła już „Mały słownik ortograficzny. Nowe reguły pisowni 2026”, którego autorkami są: Ewa Kołodziejek, Danuta Krzyżyk, Aldona Skudrzyk i Barbara Sobczak.

• Dla zainteresowanych

14 listopada 2025 roku odbył się w Warszawie XI Uroczysty Kongres Polonistów i Bibliotekarzy im. Tadeusza Zgółki Świat literacko-językowy – tradycja i nowoczesność w kształceniu polonistycznym, podczas którego omawiano m.in. reformę ortografii 2026 i zastanawiano się, jak przygotować uczniów do nadchodzących zmian. Informacje na ten temat można znaleźć na www.kongrespolonistyczny.pl.

Barbara Ellwart

^*)  Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” Warszawa 2024