Na Żuławach Steblewskich (inni podają, że to Żuławy Gdańskie), w gminie Cedry Wielkie, stosunkowo niedaleko Wisły leży nieduża, bo zamieszkana przez około 200 osób, wieś o nazwie Giemlice. Od Cedrów dzieli ją odległość ok. 4,5 kilometra, a od Gdańska około trzydziestu. Można do niej dotrzeć własnym samochodem, ale i autobusem. Niemniej najciekawszą formą jest podróż rowerem, gdyż Żuławy są płaskie jak stół i taka jazda jest wygodna i niezbyt męcząca, o ile nie wybiera się dróg gruntowych (zwłaszcza w porze deszczowej), gdyż ziemia tu tłusta i grząska. A wieś jest warta odwiedzin; owalnicowa, z placem pośrodku, na którym stoi kościół.

Nazwa wsi Giemlice pochodzi zapewne od rzeki Jemielicy płynącej w okolicy w czasach, zanim zbudowano wały i kanały wzdłuż Wisły. Początkowo była to osada słowiańska, a następnie wieś założona na prawie polskim z własnym starostą. Jej właścicielami byli książęta pomorscy. W 1292 r. książę Mestwin II podarował Giemlice oo. cystersom z Pelplina i to oni zbudowali pierwszy kościół, o którym prawie nic nie wiemy. W 1301 r. cystersi oddali wieś biskupowi kujawskiemu Gerardowi, ale zachowali dla siebie dziesięciny. W 1358 r. biskup Maciej przeniósł wieś na prawo chełmińskie, odnowił też stare obowiązujące przywileje. Kolejna ważna data dla Giemlic to rok 1592, kiedy to biskup Rozdrażewski podarował wieś oo. jezuitom ze Starych Szkotów spod Gdańska. We wsi znajdowały się m.in. dwie karczmy, a trzecia stała nad Wisłą. Prawdopodobnie już w XVIII w., a może i wcześniej, wieś posiadała prawo do organizowania jarmarków. Po 1772 r. Giemlice (Gemlitz) przejął skarb pruski. W latach 1807-1814 wieś była własnością miasta Gdańska, ale ponownie przejął ją rząd pruski i tak było aż do 1919 r.

Pierwsza wzmianka o parafii pojawiła się w 1468 r., Jednak wieś już wcześniej miała kościół, który był filią parafii w Steblewie. A potem, mimo kasacji zakonu jezuitów w 1773 r., pozostał katolickim kościołem parafialnym i była to budowla gotycka, niestety całkowicie zburzona w czasie wojen napoleońskich.

Obecna świątynia, neoromańska, pw. św. Jana Chrzciciela, jest XIX-wieczna, wzniesiona w latach 1840-1841, a konsekrowana 24 kwietnia 1842 r.: murowana, tynkowana. Zbudowano ją na planie prostokąta. Jest budowlą orientowaną, od zachodu z trzykondygnacyjną, 27-metrową, wysuniętą od fasady, wieżą. Dwie pierwsze kondygnacje na planie kwadratu, ta trzecia, ośmiokątna, zwieńczona szpiczastym hełmem zakończonym kulą i krzyżem. W przyziemiu wieży znajduje się kruchta. Wieża została odbudowana dopiero w 2007 r. po zniszczeniu jej w 1945 r. Zachowały się dwa dzwony: mały, barokowy z 1699 r. i duży z 1837 r. Kościół przykryto dachem dwuspadowym.

Wewnątrz świątynię przykryto płaskim, drewnianym stropem podpartym trzema parami drewnianych słupów z pseudogłowicami, dzielącymi wnętrze na trzy nawy. Prezbiterium jest wydzielone, z tęczą ujętą drewnianymi pilastrami narożnymi o głowicach kompozytowych. W części zachodniej znajduje się XIX-wieczny drewniany chór muzyczny, ale z prospektem organowym z drugiej połowy XVIII w.

Wśród wyposażenia świątyni znajduje się kilka obiektów, na które warto zwrócić uwagę. Ołtarz główny jest barokowy, z pierwszej ćwierci XVIII w., dwukondygnacyjny, z parami kolumn. Na gzymsie pomiędzy kondygnacjami umieszczono rzeźby śś. Piotra i Pawła, a w zwieńczeniu Chrystusa w otoczeniu aniołków. W dolnej kondygnacji znajduje się XIX-wieczny obraz przedstawiający Chrzest Chrystusa w Jordanie, a w górnej XVIII w. obraz św. Michała walczącego z szatanem. Ołtarze boczne są późnobarokowe, niemal identyczne, z parami kolumn, z postaciami aniołów, a w ołtarzu północnym z Chrystusem Salvator Mundi oraz Matką Boską z Dzieciątkiem w ołtarzu południowym. W ołtarzu północnym znajduje się obraz Chrystusa Ukrzyżowanego datowany na początek XVIII w. Pozostałe obrazy są późniejsze.

Na dawnym cmentarzu przykościelnym zachowały się fragmenty XIX-wiecznego nagrobka. Znajduje się tam również grób Żołnierzy Wyklętych, w tym legendarnej łączniczki Gryfa Pomorskiego Franciszki Pomarańskiej ps. „Błyskawica”.

Tekst i zdjęcia Maria Giedz