Ustawa górnicza przegłosowana 4 grudnia br. przez Sejm ma zapewnić osłony socjalne górnikom, których kopalnie są i będą wygaszane

W Barbórkę Sejm przegłosował ustawę górniczą. Zmiana ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego przewiduje m.in. samodzielną likwidację kopalń przez spółki górnicze oraz objęcie osłonami także pracowników Jastrzębskiej Spółki Węglowej oraz Bogdanki.

Ustawa określa warunki urlopów górniczych w wysokości 80 proc. wynagrodzenia oraz jednorazowe odprawy wynoszące 170 tys. zł netto. Objęci nimi będą pracownicy Polskiej Grupy Górniczej, Południowego Koncernu Węglowego i Węglokoksu Kraj oraz Jastrzębskiej Spółki Węglowej i w przyszłości Bogdanki. Ma na celu wspieranie odchodzących pracowników poprzez świadczenia osłonowe i dostosowanie do modelu transformacji

Za przyjęciem ustawy głosowało 241 posłów, przeciw było 6, a 186 (głównie PiS i Konfederacja) wstrzymało się od głosu.

Nowe przepisy mają obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Tego dnia ruszą procedury związane z rozpoczęciem likwidacji kopalni Bobrek spółki Węglokoks Kraj, a także zaplanowane przez Polską Grupę Górniczą łączenie KWK Bielszowice i Halemba.

Fot. materiały KWK Bogdanka

Nowelizacja ustawy górniczej wprowadza możliwość samodzielnej likwidacji kopalń przez spółki górnicze i przewiduje świadczenia osłonowe dla odchodzących pracowników i zatrudnionych w administracji oraz wyspecjalizowanych firmach. Górnik otrzyma 170 tys. zł za odejście z kopalni

 Resort energii zapewniał, że harmonogram likwidacji zakładów jest zgodny z umową społeczną z 2021 r., a żaden z zakładów JSW nie jest tam wymieniony do likwidacji.  

Szacuje się, że koszt likwidacji kopalń w ciągu najbliższych 10 lat wyniesie 11,275 mld zł.

Spośród 44 tys. pracowników PGG, PKW i Węglokoksu Kraj z urlopu górniczego skorzysta 3,5 tys. osób, a dodatkowe urlopy przewidziano dla innych specjalistów. Nowe prawo rozszerza system osłon socjalnych, wydłuża urlopy górnicze, podnosi odprawy do 170 tys. zł netto i obejmuje nimi również pracowników administracji oraz zakładów usługowych.  Wśród odrzuconych poprawek znalazło się zaproponowane przez PiS i Razem objęcie wsparciem również górników z prywatnej kopalni PG Silesia, w której właściciel ogłosił procedurę zwolnień grupowych 754 osób. To podmiot prywatny, znajdujący się w restrukturyzacji, więc zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym wykluczona jest pomoc publiczna.      

Przypomnijmy, że w 1989 r. mieliśmy 70 kopalni węgla kamiennego, obecnie jest ich 19. Kopalnie zamykały konsekwentnie wszystkie ekipy rządzące. Proces przyśpieszył w latach  1997–2001, czyli za kadencji Jerzego Buzka, gdy w stan likwidacji postawiono 19 kopalń. Za rządów Leszka Millera i Marka Belki zlikwidowano dwie kopalnie. W latach 2005–2007, kiedy premierem był Kazimierz Marcinkiewicz a potem Jarosław Kaczyński nie zlikwidowano żadnej kopalni. W okresie rządów PO, w latach 2007-15, kiedy premierami byli Donald Tusk i Ewa Kopacz zniknęło 5 zakładów. Za kadencji Beaty Szydło i Mateusza Morawieckiego zlikwidowanych zostało 1 kopalnia i 14 zakładów górniczych. Kopalnia jest jednostką przedsiębiorstwa górniczego, prowadzącą zakład górniczy. Zakład górniczy obejmuje zarówno podziemne, jak i odkrywkowe wydobycie kopalin, w tym przygotowanie wydobytej kopaliny do sprzedaży. Zakład górniczy to wyodrębnione technicznie i organizacyjnie przedsiębiorstwo w ramach większej struktury kopalni. Co oznacza, że jedna kopalnia może być miejscem pracy kilku zakładów górniczych.

Zgodnie z przyjętym harmonogramem transformacji sektora w perspektywie 10 lat planowane jest zakończenie działalności pięciu kopalń. Przypomnijmy, że 25 września 2020 r. ówczesny rząd i związki zawodowe podpisały porozumienie ustalające terminarz transformacji górnictwa węgla kamiennego, a 28 maja 2021 r. zawarto Umowę Społeczną, określającą terminy zakończenia eksploatacji węgla kamiennego w poszczególnych kopalniach do końca 2049 r. Zatem całkowite odejście od wydobycia węgla energetycznego przewidziano do 2049 r.