Vademecum działacza związkowego: Solidarność, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
Związki zawodowe oferują swoim członkom wachlarz tzw. benefitów. Duże organizacje związkowe mają duży potencjał i dysponują zapleczem eksperckim, przydatnym nie tylko w kryzysowych sytuacjach.
Eksperci związkowi i doświadczeni członkowie Związku potrafią wypracować argumenty, które użyte w dyskusjach i debatach uwypuklają potrzeby pracowników. Są to m.in.
- profesjonalna pomoc prawna,
- bezpłatny udział w szkoleniach i kursach organizowanych przez centralę związku zawodowego,
- zasiłki statutowe – pieniądze, które możesz otrzymać od związku zawodowego w szczególnych sytuacjach, np. urodzenia dziecka czy śmierci członka rodziny,
- pomoc w przekwalifikowaniu się i znalezieniu nowego zatrudnienia w przypadku utraty pracy,
- ochrona przed zwolnieniem – członkowie wskazani z imienia i nazwiska w uchwale zarządu związku zawodowego oraz członkowie zarządu i komisji rewizyjnej nie mogą zostać zwolnieni bez zgody związku.
Beneficjantami działań NSZZ „Solidarność” są – z racji systemu prawnego, nie tylko związkowcy, ale wszyscy Polacy i osoby legalnie u nas zatrudnione. To odróżnia „Solidarność” od związków branżowych i związków działających tylko u jednego pracodawcy. Z efektów działań podejmowanych przez związek korzysta zatem społeczeństwo.
Działania „Solidarności” są odpowiedzią na właściwie zdiagnozowane oczekiwania społeczne. I tak powszechnym dążeniem i oczekiwaniem po 2013 r. było przywrócenie wieku emerytalnego 60/65, a także wprowadzenia ograniczenia handlu w niedziele. NSZZ „Solidarność” podjął więc działania, których efektem było wprowadzenie stosownych ustaw.
Część postulatów społecznych naszego związku przed 10 laty tzw. Zjednoczona Prawica wpisała do swoich obietnic wyborczych, co przyczyniło się do wygrania przez tą koalicję wyborów – najpierw prezydenckich w 2015 r. i w 2020 r., a następnie wyborów do Sejmu i Senatu w 2015 i w 2019 r. Można więc zaryzykować twierdzenie, że związek zawodowy przyczynił się do kształtowania sceny politycznej nie tylko w 1989 r. i w 1997 r.
Z wprowadzenia minimalnej stawki godzinowej, cywilizującej ten sposób wynagradzania, skorzystało wielu pracowników zatrudnionych na określony typ umowy. Zlikwidowany został tzw. syndrom pierwszej dniówki, który dotkał pracowników, którzy rozpoczynali nową pracę. Związek prowadził i prowadzi nadal konsekwentnie kampanie przeciwko tzw. umowom śmieciowym.
O propracowniczych postulatach przypomina sobie nawet pod społeczną presją lewicowo–liberalna koalicja. Związek może i potrafi zorganizować pikiety i demonstracje. Tak było np. w serii protestów przeciwko tzw. europejskiemu Zielonemu Ładowi, nieopatrznie forsowanemu przez krajowe i europejskie elity polityczne w imię nowej ideologii „klimatyzmu”. Rządzący muszą się liczyć z organizacją związkową, która potrafi zmobilizować tysiące swoich członków.
Niektóre związkowe postulaty zostały zrealizowane tylko dlatego, że „Solidarność” działa cierpliwie i konsekwentnie. Projekt NSZZ „S” o nowelizacji ustawy o agencjach pracy tymczasowej wprowadzającej rozwiązania korzystniejsze dla pracowników czekał na realizację pięć lat i został przyjęta dopiero w 2017 roku. Pierwsze duże protesty po pojawieniu się i prowadzeniu projektu stopniowego podniesienia wieku emerytalnego wybuchły w 2012 r.
Bywa, że przeciętny rodak nie wie, lub nie pamięta, co wywalczyły dla niego związki zawodowe. Dlatego przypominamy najważniejsze sukcesy związku w ciągu tylko ostatnich kilku lat.
Ograniczenie handlu w niedzielę
Solidarność stoczyła kilkuletnią batalię na argumenty z przeciwnikami wprowadzenia ograniczenia handlu w niedzielę. 11 marca 2018 r. pracownicy handlu cieszyli się pierwszą niedzielą wolną od pracy. Wolne niedziele wpisały się w nasze kalendarze i wbrew zapowiedziom lobbystów, części ekonomistów i finansistów związanych z wielkimi sieciami handlowymi spektakularny koniec handlowego świata nie nastąpił. Według danych GUS sprzedaż detaliczna w cenach stałych nie spadła, a nawet rośnie, a tempo wzrostu sprzedaży jest wyższe niż w latach z „pracującymi” niedzielami. Poza tym niedziela w naszej kulturze ma sens nieekonomiczny. To czas święty, czyli „odmienny”, inny od sześciu pozostałych dni tygodnia.
Niektórzy przedsiębiorcy i kupcy wykazali się kreatywnością w interpretowaniu poszczególnych zapisów ustawy. Do dzisiaj Krajowy Sekretariat Banków, Handlu i Ubezpieczeń NSZZ „Solidarność” pilnuje tego rozwiązania i tropi przejawy nieuczciwej konkurencji.
Przywrócenie wieku emerytalnego
NSZZ „Solidarność” w czasie kampanii wyborczej w 2015 r. zawarła porozumienie z kandydatem Andrzejem Dudą o tym, że gdy ten zostanie prezydentem, skorzysta z prawa do inicjatywy ustawodawczej i wprowadzi projekt ustawy o wieku emerytalnym. W listopadzie 2016 roku posłowie przegłosowali ustawę, na mocy której został przywrócony wiek emerytalny 60/65.
Na tym nie koniec. NSZZ „Solidarność” domaga się od kilkunastu lat by nie tylko wiek uprawniał do przejścia na emeryturę, ale i staż pracy. Jednak w czasie prac legislacyjnych posłowie odrzucali możliwość przechodzenia na emeryturę po przepracowaniu określonej liczby lat.
Minimalne wynagrodzenie
Płaca minimalna to jedna ze spornych kwestii ekonomicznych. Minimalne wynagrodzenie przede wszystkim zabezpieczeniem pracowników przed wyzyskiem ze strony pracodawcy, z drugiej strony natomiast może być przeszkodą w zwalczaniu bezrobocia. Jednak w tym drugim przypadku rynek pracy, rozwój ekonomiczny i demografia sprawiają, że stopa bezrobocia od lat oscyluje wokół 5 proc. Zgodnie z ustawą o minimalnym wynagrodzeniu z 10 października 2002 r. płaca minimalna to wynagrodzenie, które powinien otrzymać pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. W myśl przepisów poziom płacy minimalnej to efekt negocjacji partnerów społecznych. Płaca powinna być taka, aby mogła zaspokoić niezbędne potrzeby pracownika i jego rodziny oraz umożliwić odtworzenie zdolności do pracy. NSZZ „Solidarność” od dwóch dekad postulował, by płaca minimalna rosła wraz ze wzrostem PKB, dochodząc do 50 procent przeciętnego krajowego wynagrodzenia. I cel ten został osiągnięty.
Od 2017 roku nastąpiło wyłączenie z płacy minimalnej dodatku za prace w porze nocnej. Pracodawca nie może tego robić, gdyż weszła w życie nowelizacja Kodeksu pracy, którą forsowała Solidarność.
Za godzinę nie kombinuj!
W przypadku umowy zlecenia i o świadczenie usług od 2017 r. wprowadzono minimalną stawkę godzinową . Minimalna stawka godzinowa to wielki sukces „Solidarności”. Dzięki tej regulacji pracownicy pracujący w oparciu o umowę śmieciową muszą otrzymać za godzinę swojej pracy nie mniej niż wynosi owa stawka.
Koniec syndromu pierwszej dniówki
W 2016 r. zaczął obowiązywać zapis, który pozwalał na likwidację syndromu pierwszej dniówki. Przed jego wprowadzeniem pracodawca mógł dostarczyć umowę pracownikowi do końca pierwszego dnia pracy. Nieuczciwi pracodawcy odwlekali moment zawarcia umowy z pracownikami. Potrafili też po pierwszym dniu pracy powiedzieć nowemu pracownikowi, żeby więcej do nich nie przychodził i jednocześnie nie zapłacić za dzień pracy. Pracodawcy wykorzystywali przepis do lawirowania z Państwową Inspekcją Pracy i twierdzili, że część pracowników jest właśnie pierwszy dzień w pracy i że do końca dnia zawrą z nimi umowę.
Klauzule społeczne
NSZZ „Solidarność” walczył wprowadzenie tzw. klauzul społecznych w ustawie Prawo zamówień publicznych. W 2016 r. Sejm uchwalił (implementacja do polskiego prawa zapisów nowych dyrektyw UE) obszerną nowelizację ustawy, która nakłada na zamawiających obowiązek wymagania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawsze tam, gdzie praca nosi cechy stosunku pracy. Ponadto wprowadza obowiązek zawierania kryteriów pozacenowych w wartości przynajmniej 40 proc. Klauzul społecznych nie było wcześniej, a przetargi publiczne wygrywały firmy, które proponowały najniższą cenę.
Zmiana ustawy o agencjach pracy tymczasowej
Punktem wyjścia nowelizacji ustawy o agencjach pracy tymczasowej był projekt „Solidarności”. Ustawa zapewniła pracownikom tymczasowym lepszą ochronę, ograniczając stosowanie umów cywilno-prawnych, praktyki zastępowania pracowników stałych tymczasowymi oraz uniemożliwia kierowanie tego samego pracownika tymczasowego w to samo miejsce pracy przez różne agencje.
Rada Dialogu Społecznego
Związki zawodowe 26 czerwca 2013 r. wyszły z Komisji Trójstronnej, uznając, że dialog w jej ramach jest pozorowany, a rząd nie bierze pod uwagę postulatów partnerów społecznych. NSZZ „S” rozpoczął pracę nad nową ustawą. Własny projekt przedstawili też pracodawcy. Pracodawcy i związkowcy wypracowali następnie jednolity tekst, który przedstawili rządowi.
Projekt ustawy o RDS spotkał się z poparciem wszystkich partii zasiadających w 2015 roku w parlamencie.
Zmiana ustawy o związkach zawodowych
Nowela ustawy o związkach zawodowych, wprowadza w lipcu 2018 r. umożliwia objęcie pełnym prawem koalicji związkowej wszystkich osób wykonujących pracę zarobkową, które mogą być zaliczane do kategorii pracowników, członkami związku mogą zostać m.in. osoby pracujące na tzw. śmieciówkach.
Dzień wolny w Wigilię
W tym roku po raz pierwszy Wigilia, czyli 24 grudnia będzie dniem wolnym od pracy. Wigilia jest ustawowo wolna w Bułgarii, Cyprze, Czechach, Danii, Estonii, Finlandii, Irlandii, Litwie, Łotwie, Słowacji, Węgrzech.
