NSZZ „Solidarność” powołał w grudniu ub.r. Sztab Akcji Protestacyjnej i domaga się w dwóch pierwszych postulatach zahamowania zwolnień grupowych w wielu branżach, w tym w sektorze publicznym i wprowadzenia rozwiązań gwarantujących ochronę miejsc pracy oraz natychmiastowego wycofania się z praktyki wypowiadania układów zbiorowych pracy w spółkach Skarbu Państwa oraz wygaszania praw pracowniczych pod pretekstem tzw. reform, ewentualnie ”działań naprawczych”.

Komisja Krajowa NSZZ Solidarność podjęła 10 grudnia ub.r. decyzję o rozpoczęciu przygotowań do ogólnokrajowej akcji protestacyjnej oraz o powołaniu Sztabu Akcji Protestacyjnej. Dzisiaj w Warszawie zbiera się Sztab Akcji Protestacyjnej, by zdecydować co do form protestu.

Zwolnienia grupowe, wyznacznik kondycji rynku pracy, stały się udziałem dziesiątek tysięcy pracowników.  W minionym roku rynek pracy zmagał się z falą zwolnień grupowych. Co miesiąc z Wojewódzkich Urzędów Pracy płyną informacje o zwolnieniach lub o zamiarze zwolnień grupowych. Redukcje obejmują branże: przetwórstwo przemysłowe, IT, recykling oraz sektor publiczny, jak np. PKP Cargo i Poczta Polska, dwa symbole państwowej gospodarki.  Ostatnio przedstawiciele Fiat Auto Poland w Tychach poinformowali związki zawodowe o zamiarze przeprowadzenia tzw. Programu Dobrowolnych Odejść, który obejmie do 740 osób.

 Redukcje dotknęły duże korporacje (PKP Cargo, Poczta Polska, Heineken, Fujitsu) i mniejsze przedsiębiorstwa produkcyjne, a ich głównymi przyczynami były restrukturyzacje, spadek zamówień, automatyzacja oraz rosnąca konkurencja. Dane z wojewódzkich urzędów pracy wskazują zaś, że największe redukcje dotyczą regionów przemysłowych, w których przedsiębiorstwa zmagają się z kosztami energii, spadkiem zamówień i presją płacową.    

Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, od stycznia do września ub.r. pracodawcy zgłosili zamiar objęcia zwolnieniami grupowymi 89 tys. pracowników. Co prawda liczba osób, które tracą pracę, jest z reguły mniejsza. Od początku 2025 r. do końca sierpnia ub.r. faktycznie rozwiązano umowy z ok. 19 tys. osób w ramach procedur monitorowanych.

Do największych redukcji w 2025 r. należały te w:

• PKP Cargo – pracę straciło 500 osób w ramach zwolnień grupowych, m.in. maszyniści, odprawiacze, rewidenci, pracownicy administracyjni oraz członkowie zespołów utrzymania taboru,
• Poczta Polska – plany obejmowały zwolnienie 9,3 tys. osób, głównie w ramach Planu Transformacji i Programu Dobrowolnych Odejść, ostatecznie firmę opuściło 6,3 tys. osób,  
• Beko Europe – w związku z zamknięciem fabryki w Łodzi, gdzie zakończono produkcję kuchenek, suszarek i komponentów plastikowych, pracę straciło 1100 osób, a we wrocławskiej fabryce lodówek zwolnienia objęły 700 pracowników.
• Rafako – 700 osób straciło zatrudnienie w wyniku procesu upadłościowego i likwidacji zakładu,
• Fujitsu Technology Solutions – firma zgłosiła zamiar zwolnienia 834 pracowników w Łodzi i Katowicach,
• Black Red White – producent mebli zwolnił 420 osób, ale redukcje mają objąć w tym roku kolejnych 800 zatrudnionych,
• UBS – szwajcarski gigant finansowy w lutym ogłosił zamknięcie swojego warszawskiego oddziału i zwolnienie 1200 pracowników,
• Lear Corporation – koncern motoryzacyjny zwolnił w polskim oddziale 608 osób,
• Eko-Okna – rozstano się z 700 pracownikami.
• Eurocash – sieć prowadzi proces zwolnień w latach 2024–26 planuje ona rozstać się z 3 tys. pracowników,
• Makro Cash and Carry – sieć zamknęła cztery hale w Zabrzu, Rybniku, Toruniu i Słupsku, pracę straciło 400 zatrudnionych,
• HSBC Service Delivery – bank ogłosił zwolnienie 190 osób w swoim krakowskim centrum usług wspólnych,
• Carrefour – sieć zwolniła blisko 200 pracowników,
• Heineken Polska – w krakowskim centrum usług wspólnych pracę straciło do 700 osób.
• Zakład Elektrotechniki Motoryzacyjnej w Ełku zaplanował redukcję 241 pracowników.
• Aptiv – firma z branży motoryzacyjnej zwolniła 392 osoby,   
• Ceramika Paradyż – producent płytek ceramicznych ogłosił plan redukcji zatrudnienia o 140 osób.  
• Castorama – liczba zredukowanych etatów wyniosła 260,
• Fabryka Stellantis w Tychach – planuje zwolnienie do 740 pracowników.
• Stomil Poznań – PGZ zamyka fabrykę, która działała od 1928 roku, pracę straci 119 osób, część z nich może znajdzie pracę w innych zakładach PGZ.     

Rok 2025 przyniósł wysoką falę zwolnień grupowych w ostatnich latach (po czasie tzw. pandemii i zarządzanych lockdownów), zarówno pod względem liczby zgłoszonych redukcji, jak i zróżnicowania branż, w których do nich dochodziło – co szczególnie niepokojące.   

Kontynuowana jest, prowadzona od blisko 30 lat, likwidacja rodzimego górnictwa. W 2021 r. zgodzono się na likwidację KWK “Wujek” w Katowicach i na kwiecień 2026 r. zaplanowano proces likwidacji kopalni Ruch Wujek. Pracownicy kopalni będą mogli skorzystać z osłon socjalnych, jak odprawy i urlopy górnicze.
Za pół roku ruszy proces połącznia Ruchów Halemba i Bielszowice w kopalnię Ruda.

Ustawa górnicza przegłosowana 4 grudnia br. przez Sejm zapewnia osłony socjalne górnikom, których kopalnie są i będą wygaszane, także przez spółki górnicze . Objęci nimi będą pracownicy Polskiej Grupy Górniczej, Południowego Koncernu Węglowego i Węglokoksu Kraj oraz Jastrzębskiej Spółki Węglowej a w przyszłości podlubelskiej Bogdanki i KWK Silesia.   

Procedury

Ustawa z 13 marca 2003 r.  o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ma zastosowanie u pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników (umowy o pracę), gdy z przyczyn niedotyczących pracowników dochodzi w okresie 30 dni do rozwiązywania umów w liczbie co najmniej: 10 osób (przy zatrudnieniu poniżej 100), 10 proc. zatrudnionych (przy 100–299 pracownikach) albo 30 osób (przy zatrudnieniu co najmniej 300).  

Pracodawca informuje związki zawodowe, a w razie ich braku wyłonionych przedstawicieli pracowników, o przyczynach planu, liczbie i grupach zawodowych pracowników, proponowanych kryteriach doboru, kolejności oraz przewidywanym harmonogramie, a także o propozycjach rozstrzygnięć spraw pracowniczych (w tym zasadach ustalania świadczeń).

 Pracownikom obejmowanym zwolnieniami z przyczyn niedotyczących pracowników przysługuje odprawa pieniężna: równowartość jednego miesięcznego wynagrodzenia (staż poniżej 2 lat u danego pracodawcy), dwóch miesięcy (staż 2–8 lat) albo trzech miesięcy (staż powyżej 8 lat). Ustawa wprowadza górny limit – nie więcej niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania umowy.