Sejm 26 września 2025 r. przeprowadził pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (druk nr 1627). Projekt ma kompleksowo uregulować rokowania, zastępując dotychczasowy dział XI Kodeksu pracy. W debacie podkreślano potrzebę odbudowy zasięgu układów, uproszczenia procedur oraz lepszego monitoringu dzięki elektronicznej Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy.

Co ważne, projekt utrzymuje konstrukcję katalogu otwartego materii układowej (już dziś funkcjonującą w prawie), ale rozszerza przykłady tak, aby wprost wskazać nowe obszary, np. polityki work-life balance czy zarządzanie wiekiem. Analogicznie, już obecnie możliwe jest obejmowanie rokowaniami osób pracujących poza stosunkiem pracy; projekt to porządkuje i nazywa wprost, co ma ułatwić praktykę. Wystąpienia akcentowały trzy filary: deregulację i elektronizację rejestracji (jawność i zdalny dostęp do KEUZP), doprecyzowanie zakresu przedmiotowego i podmiotowego oraz wsparcie rokowań (m.in. mediator z listy ministra, plan działań z udziałem RDS i systematyczna sprawozdawczość).

Dobrze, że po prawie rocznym opóźnieniu w implementacji dyrektywy unijnej dotyczącej tego zagadnienia projekt ten wreszcie trafia do Sejmu. Co prawda nie jest zbyt ambitny, zaledwie usuwa część biurokratycznych przeszkód w negocjacjach i zawieraniu układów zbiorowych. Ale w kraju o najniższym zasięgu rokowań zbiorowych w całej UE, każdy krok jest ważny

– komentuje Sławomir Adamczyk, szef Biura Branżowo-Konsultacyjnego KK NSZZ “S”.

W dyskusji Sebastian Gajewski (MRPiPS) stwierdził:

„Poszerzymy zakres przedmiotowy układu. Określamy go katalogiem otwartym […] oprócz standardowych spraw […] proponujemy regulowanie […] work-life balance czy zarządzania wiekiem.”

Z kolei Jan Mosiński (PiS) podkreślał: Czy projekt ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, zawarty w druku sejmowym nr 1627, zmieni ten stan? Na to pytanie nie potrafię odpowiedzieć, biorąc pod uwagę nieprzewidywalność waszej polityki. Gdyby nie wymóg wprowadzenia unijnych regulacji wynikający z przepisów dyrektywy o adekwatnych wynagrodzeniach minimalnych, zapewne rząd Donald Tuska tym tematem by się nie zajął, a układy zbiorowe nadal byłyby piętą achillesową rokowań zbiorowych w Polsce.

Poseł Marcin Józefaciuk (KO) wskazał: Projekt to ważny krok w kierunku wzmocnienia dialogu społecznego i dostosowania polskiego prawa do standardów unijnych. Mam trzy pytania: Czy rząd przewiduje działania informacyjne i edukacyjne, które pomogą pracownikom i pracodawcom w praktycznym korzystaniu z nowych rozwiązań dotyczących układów zbiorowych pracy? Czy mediacje przewidziane w projekcie będą prowadzone przez odpowiednio przygotowanych ekspertów, którzy cieszą się zaufaniem zarówno pracowników, jak i pracodawców? Czy rząd planuje monitorować skutki ustawy, np. wzrost liczby pracowników objętych układami zbiorowymi i czy wyniki tego monitoringu będą publicznie dostępne?

Projekt został skierowany do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, a termin przedstawienia sprawozdania wyznaczono na 14 października 2025 r.
rojekt dostosowuje polskie prawo do dyrektywy UE w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej. Zmiany wprowadzane ustawą były postulowane od lat.

Za: solidarnosc.org.pl

Ustawa określa zasady:

zawierania, obowiązywania, ewidencjonowania i udostępniania układów zbiorowych pracy;
ewidencjonowania i udostępniania porozumień zbiorowych;
sporządzania i przekazywania sprawozdań w zakresie wskaźnika zasięgu rokowań zbiorowych;
ustalania i aktualizacji Planu działania na rzecz wspierania rokowań zbiorowych.
Efektem regulacji ma być żywienie rokowań i zwiększenia zakresu stosowania porozumień zbiorowych. Przepisy mają na celu zrównoważenie zarówno oczekiwań związków zawodowych reprezentujących pracowników, jak również pracodawców i ich organizacji. Przygotowując projekt zrezygnowano ze skomplikowanej procedury rejestracyjnej i uwzględniono kwestię zwiększania dynamiki prowadzenia rokowań, poprzez ich coroczną ocenę. Projektowane rozwiązania uwzględniły również kwestię zawierania układów zbiorowych pracy na czas określony. Celem tego rozwiązania jest zachęcenie pracodawców do zawierania układów.

Określony czas obowiązywania układów spowoduje, że pracodawcy nie będą związani nimi w nieskończoność, jednocześnie będzie to mechanizm mobilizujący strony do podejmowania rokowań układowych i aktualizacji postanowień uzgodnionych przez strony układu.

Czym jest układ zbiorowy pracy? To instytucja zbiorowego prawa pracy. Akt, porozumienie społeczne, dzięki któremu pracodawcy mogą lepiej zarządzać zakładem pracy, a pracownicy (reprezentowani przez związek zawodowy) gwarantować sobie dodatkowe uprawnienia, jak np. więcej dni urlopowych czy okresowe podwyżki wynagrodzeń. Należy podkreślić, że postanowienia układu nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy (tzw. zasada korzystności).

(asg)