Na finiszu jest opracowanie naukowe dotyczące postrzegania związków zawodowych w skali kraju i Regionu Gdańskiego. Pogłębiona analiza badawcza, dotycząca postrzegania związków zawodowych ujrzy światło dzienne na grudniowym spotkaniu ZRG NSZZ „S”.

Grupa socjologów, naukowców m.in. z Uniwersytetu Wrocławskiego wzięli pod uwagę, przygotowując raport, wyniki przeprowadzonych ankiet i biorąc pod uwagę, iż „ostatnie lata przyniosły głębokie zmiany w strukturze zatrudnienia, kulturze organizacyjnej firm oraz oczekiwaniach pracowników, co bezpośrednio wpływa na potencjał mobilizacyjny związków”. Dodatkowym wyzwaniem są procesy automatyzacji i reorganizacji pracy, prowadzące do redukcji zatrudnienia i osłabiania tradycyjnych form reprezentacji.

Jednocześnie w części zakładów pracy (w tym w Regionie Gdańskim) pojawiają się symptomy odradzania się aktywności związkowej. Konflikty z pracodawcami, spory o wynagrodzenia, pogarszające się warunki pracy czy brak dialogu instytucjonalnego powodują, że część pracowników ponownie dostrzega wartość wspólnego działania i potrzebę silnej reprezentacji.  

W opracowaniu czytamy, w tym kontekście „szczególnego znaczenia nabiera zrozumienie postaw różnych grup społecznych, które mogą znaleźć się w centrum zainteresowania Związku jako potencjalne źródło nowych członków. Wśród nich możemy wskazać kategorię młodzieży wchodzącej dopiero na rynek pracy. To pokolenie, które będzie decydować o przyszłości związków zawodowych, w dużej mierze nie posiada wiedzy o ich roli, możliwościach i znaczeniu dla codziennego funkcjonowania pracowników. Jednocześnie młodzi deklarują wysoką wrażliwość na kwestie sprawiedliwości społecznej oraz potrzebę stabilności i bezpieczeństwa zatrudnienia — czyli wartości, które mogą stanowić fundament współczesnej działalności związkowej”.

Młodsze pokolenia zwracają większą uwagę na równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, stabilność zatrudnienia, przejrzystość zasad awansu oraz kulturę organizacyjną opartą na dialogu. Oczekują także natychmiastowych, konkretnych efektów – co wymaga od związków bardziej elastycznych i atrakcyjnych form działania. Jednocześnie wiele osób nie posiada elementarnej wiedzy o swoich prawach, co tworzy przestrzeń dla związków jako instytucji edukacyjnych i wspierających.

Naukowcy przypominają, że Region Gdański NSZZ „Solidarność” jest jedną z najważniejszych struktur terenowych Związku, silnie zakorzenioną w tradycji ruchu solidarnościowego, którego początki sięgają strajków w Stoczni Gdańskiej w 1980 roku. Jako organizacja o dużym znaczeniu historycznym i społecznym, region odgrywa kluczową rolę w reprezentowaniu interesów pracowników w województwie pomorskim. Obejmuje swym zasięgiem liczne branże – od przemysłu i logistyki, przez kulturę, ochronę zdrowia i oświatę, po administrację publiczną.

Wizerunek związków zawodowych – zarówno ogólnie, jak i w odniesieniu do „Solidarności” – jest w dużej mierze obciążony skojarzeniami historycznymi.    

Uczestnicy badania ankietowego wskazują, że związki mogłyby zapewniać ochronę przed zwolnieniem, wsparcie prawne, reprezentację podczas negocjacji płacowych lub w procesie restrukturyzacji. W doświadczeniach części badanych pojawiają się przykłady, w których związek skutecznie wywalczył lepsze warunki rozstania z pracownikami lub poprawił zasady wynagradzania. Mimo to w dwóch fokusach dominuje przekonanie, że w ich obecnych firmach założenie związku „nie miałoby sensu”. Wynika to zarówno z braku większych konfliktów, jak i z poczucia, że pracodawcy nie są przychylni takim inicjatywom.

Badanie zostało wykonane w tym roku w ramach projektu RAZEM BEZPIECZNIEJ! VADEMECUM NOWOCZESNEGO DZIAŁACZA ZWIĄZKOWEGO, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-2027

Raport oraz pierwsze oceny wraz z uwagami uczestników zaprezentowane zostaną podczas poniedziałkowego zebrania 1 grudnia 2025 r. Zarządzie Regionu Gdańskiego. Opracowanie będzie pomocne w kolejnych naszych publikacjach, w których podamy szczegółowe wyniki badań.

Artykuł powstał w ramach projektu „Razem bezpieczniej! Vademecum nowoczesnego działacza związkowego” z programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-2027. 

#FunduszeUE

#FunduszeEuropejskie