Vademecum: Pluralizm związkowy w służbach mundurowych jest dopiero od sześciu lat
Dopiero od 2019 roku mamy pluralizm związkowy w służbach państwowych, czyli w Policji, w Służbie Więziennej oraz w Straży Granicznej.
Odpowiednie rozporządzenia wprowadzono 27 października 2019 r., co korelowało z terminem wprowadzenia zmian w ustawie z 1990 r. o Policji – w następstwie wejścia w życie ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej.
Do tego czasu funkcjonariusze wspomnianych służb mogli zrzeszać się tylko w jednym związku zawodowym, działającym w danej formacji. Od 6 lat jest możliwość by funkcjonariusze tych służb wybrali związek zawodowy, do którego chcą wstąpić.
Wprowadzenie zmian w Policji, Straży Granicznej i Służbie Więziennej uzasadniała gwarantowana na mocy art. 59 ust. 1 Konstytucji RP wolność koalicji związkowej. Ustawa wprowadzała pluralizm związkowy, który jest wartością chronioną konstytucyjnie. Takie rozwiązanie jest zagwarantowane w kilku państwach Europy, m.in. w Niemczech, Francji, Belgii, Czechach czy Norwegii
Art. 2. Ustawy o związkach zawodowych [Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych] jasno wskazuje, iż prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych przysługuje osobom wykonującym pracę zarobkową, a „do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy ustawy, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw”.
Znaczące uzwiązkowienie jest wśród strażaków, cieszących się niezmiennie wysokim poziomem społecznego zaufania. Jednak funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej borykają się z problemami, od których nie są wolni inni obywatele, czyli poziom płac i oczekiwany przez strażaków wzrost wynagrodzeń, rekompensujący inflację, a także modernizowany sprzęt i dodatki mieszkaniowe.
W marcu br. przedstawiciele związków zawodowych, w tym Krajowej Sekcji Pożarnictwa NSZZ „Solidarność”, podpisali porozumienie z ministrem spraw wewnętrznych i administracji.
Strony zobowiązały się do wspólnego działania, by poprawić warunki służby funkcjonariuszy Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa. Świadczenie mieszkaniowe ma objąć 99 proc. funkcjonariuszy. Nieobjęte nim zostaną jedynie osoby zajmujące mieszkania służbowe bądź takie, które z bonifikatą te mieszkania wykupiły. Ma zawierać się w przedziale 900 do 1800 zł i być zależne od wskaźnika odtworzeniowego według średnich cen budowy bądź najmu w danym powiecie. Projekt ustawy zakłada również wprowadzenie w PSP zwrotu za dojazdy w kwotach 140 zł, 180 zł i 220 zł w zależności od odległości od miejsca zamieszkania wskazanego w oświadczeniu funkcjonariusza do granic administracyjnych pełnienia służby.
Karta rodziny mundurowej, która jest wdrażana wspólnie z MON. Ma ona zapewnić m.in. preferencje przy przyjmowaniu dzieci do żłobków bądź przedszkoli, zniżki na wyrobienie paszportu i bonifikaty w placówkach kultury. Ma też umożliwić dostęp do świadczeń lekarskich bez kolejki w zakładach medycznych MSWiA.
Od 1 stycznia 2026 r. ma wejść w życie nowy program modernizacji w wysokości 14 mld zł. 10 mld ma być przeznaczone na poprawę warunków służby, zakup sprzętu i wyposażenia osobistego. 4 mld ma być na uposażenia, a do PSP ma trafić dodatkowo 1500 etatów, niezależnie od etatów przewidzianych w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej.
NSZZ „Solidarność” pilnuje realizacji porozumienia z resortem spraw wewnętrznych.