W 45 rocznicę przyjęcia Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej przez I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” „Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej”.

Miejsce: Gdańsk, Sala BHP, ul. ks. Popiełuszki 6
Termin: 30 września 2026 r.
Organizator: Fundacja Promocji Solidarności.
Partnerzy: NSZZ „Solidarność”, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Instytut Międzymorza.
Patroni medialni: „Tygodnik Solidarność”, Tysol.pl, „Sieci”, wPolityce.pl, wPolsce24.tv, „Do Rzeczy”, Trojmiasto.pl.
Patronat Kancelarii Prezydenta RP

Historycy, związkowcy, dyplomaci, politycy oraz eksperci ds. międzynarodowych będą debatować o historycznych tradycjach i współczesnych możliwościach współpracy w regionie Europy Środkowej podczas konferencji „Solidarność ponad granicami”, która odbędzie się 30 września w historycznej Sali BHP w Gdańsku.

8 września 1981 r. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku uchwalił „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”. Był to jeden z najważniejszych oraz najbardziej odważnych i wizjonerskich dokumentów „Solidarności” w latach 80. Polscy robotnicy przesłali pozdrowienia i poparcie robotnikom Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji, NRD, Rumunii, Węgier oraz wszystkich narodów Związku Radzieckiego, wyrażając wspólnotę losów i poparcie dla walki o niezależne związki zawodowe. Dokument wywołał wściekłość władz komunistycznych (m.in. Breżniew nazwał go „niebezpiecznym i prowokacyjnym”), ale jednocześnie dał moralne wsparcie dysydentom i robotnikom w całym bloku wschodnim.

Konferencja będzie okazją do podkreślenia znaczenia tego dokumentu, ale także pokazania współpracy środowisk opozycji antykomunistycznej w Europie Środkowej i Wschodniej w okresie Zimnej Wojny, a także wpływu NSZZ „Solidarność” na sytuację w innych państwach i obalenie komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej. Będzie to też okazja do dyskusji o aktualnym znaczeniu międzynarodowej solidarności w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym wyzwań, wspólnych problemów i współpracy między organizacjami związkowymi oraz analizy możliwych form współpracy państw i narodów w regionie.

Program konferencji:

Godz. 11.00-11.15. Przemówienia wstępne.

Przedstawiciel Fundacji Promocji Solidarności

Przedstawiciel NSZZ „Solidarność”

Alojz Peterle (były premier, Słowenia)

Godz. 11.15. „Posłanie 1981 – akt odwagi, wizji i międzynarodowej solidarności”.

prof. Wojciech Polak (Centrum Badań Historii „Solidarności” i Oporu Społecznego w PRL UMK, Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej)

Godz. 11.30. Panel: Współpraca, nadzieja i represje. Recepcja „Posłania do Ludzi Pracy Europy Wschodniej” i działalności NSZZ „Solidarność” w państwach bloku wschodniego.

Adam Hlebowicz (Biuro Edukacji Narodowej, Instytut Pamięci Narodowej)

dr Jan Hlebowicz (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku)

dr Aleksander Kozicki (sekretarz Zarządu Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność”)

dr Grzegorz Majchrzak (Biuro Badań Historycznych, Instytut Pamięci Narodowej)

dr Józef Orzeł (Instytut Międzymorza, Klub Ronina)

Moderator: dr Adam Chmielecki (Fundacja Promocji Solidarności)

Godz. 13.00. Przerwa

Godz. 13.15. Panel: Dziedzictwo „Posłania do Ludzi Pracy Europy Wschodniej”. Rola współpracy związków zawodowych i organizacji społecznych we współczesnych relacjach społeczno-gospodarczych.

Siarhiej Antusiewicz (Białoruski Kongres Demokratycznych Związków Zawodowych,  Białoruś)

dr Pal Atilla Illes (Fundacja im. Wacława Felczaka, Węgry)

Kristina Krupavičienė (Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Solidarumas, Litwa)

Michał Ossowski (prezes ZarząduFundacji Promocji Solidarności)

prof. Bostjan M. Turk (Europejska Akademia Nauki i Sztuki, Uniwersytet w Lublanie, Słowenia)

Moderator: Yuri Ravavoi (ekspert NSZZ „Solidarność”, Białoruś)

Godz. 14.45. Panel: Jak budować realną solidarność w XXI wieku? Pola i formaty współpracy w Europie Środkowej i Wschodniej.

Aleksandra Jankowska (Instytut Międzymorza)

prof. Piotr Grochmalski (ekspert ds. bezpieczeństwa)

Stanislav Jansky (Patrimonium Sancti Adalberti, Czechy)

Kacper Płażyński (poseł na Sejm RP, b. przewodniczący Komisji ds. Unii Europejskiej Sejmu RP, współprzewodniczący Inter-Parliamentary Alliance on China, Prawo i Sprawiedliwość)

Szymon Szynkowski vel Sęk (poseł na Sejm RP, przewodniczący Parlamentarnej Grupy ds. Trójmorza, Rozwój Plus)

Moderator: Rafał Woś (redaktor naczelny, „Tygodnik Solidarność”)