Wyczerpanie emocjonalne, obojętność i dystansowanie się wobec problemów innych ludzi, spadek poczucia własnej kompetencji i brak sukcesów w pracy to oznaki wypalenia zawodowego.

Aż 78,3 proc. aktywnych zawodowo Polaków wskazało, że doświadcza co najmniej jednego z czternastu symptomów wypalenia zawodowego – wynika z raportu z badań przeprowadzonych w 2024 roku przez UCE Research i platformę ePsycholodzy.pl. Tylko 15,6 proc. badanych pracowników stwierdziło, że nie doświadcza żadnego z tych symptomów, a 6,1 proc. nie potrafiło się określić w tej kwestii. Trzy lata wcześniej o symptomach wypalenia zawodowego mówiło 65,3 proc. respondentów podobnego badania.

Długotrwały stres często w pracy doprowadza do pogorszenia stanu fizycznego, emocjonalnego i psychicznego. Naukowcy wyodrębnili 14 najczęstszych symptomów wypalenia zawodowego.

Wyczerpanie fizyczne i emocjonalne

Jednym z najczęstszych objawów negatywnego wpływu stresu na człowieka jest stan przewlekłego zmęczenia. W badaniu z 2024 roku 43,4 proc. respondentów zgłaszało, że występuje u nich długotrwałe poczucie zmęczenia i braku energii. Oczywiście po dużym wysiłku fizycznym czy psychicznym czujemy się zmęczeni, i jest to normalne. Wystarczy jednak, że odpoczniemy i wraca nam energia. Problem zaczyna się wtedy, gdy mimo odpoczynku wciąż czujemy zmęczenie.

Negatywny stan pogłębiać mogą zaburzenia snu w postaci trudności z zasypianiem, wybudzaniem w środku nocy czy koszmarami pojawiającymi się w snach. Odpowiedniej długości i jakości sen jest jednym z podstawowych warunków zdrowia fizycznego i psychicznego.

Następnym symptomem, który może być objawem negatywnego wpływu stresu na nasz organizm, jest spadek odporności. Nawracające przeziębienia i podatność na infekcje to znak, że z naszym organizmem dzieje się coś złego. Może to mieć swoją przyczynę w tym, że pod wpływem stresu nasz system hormonalny produkuje nadmierną ilość kortyzolu, który w dłuższej perspektywie hamuje produkcję komórek odpornościowych (m.in. limfocytów), utrudniając walkę z wirusami i bakteriami. Nadmiar hormonów stresu (kortyzolu i adrenaliny) wywołuje długotrwałe usztywnienie i napięcie mięśni, a także zwiększa reaktywność układu nerwowego, przez co organizm odczuwa ból znacznie silniej. Przewlekły stres jest jednym z głównych czynników wyzwalających i nasilających napięciowe bóle głowy, migreny oraz dolegliwości bólowe mięśni i pleców, a także problemy z żołądkiem w postaci mdłości, bólów brzucha, skurczy, zgagi, wzdęć oraz biegunki lub zaparcia. Stres może wywołać u nas także brak apetytu lub – wręcz przeciwnie – jego zajadanie, czyli nawykowe sięganie po jedzenie

Długotrwałe narażenie na stres ma wpływ na równowagę emocjonalną i powodować może rozdrażnienie i frustrację, co objawia się najczęściej nadmierną reakcją na błahe problemy i łatwością wpadania w złość.

Dystans psychiczny i cynizm (depersonalizacja)

Objawem wypalenia zawodowego jest ogarniające nas zniechęcenie. Myśl o pracy wywołuje negatywne emocje, mamy trudności ze zmuszeniem się do rozpoczęcia pracy każdego dnia. Możemy również odczuwać utratę sensu tego, co robimy, mamy poczucie, że wykonywana praca nie ma żadnej wartości ani znaczenia. Depersonalizacja w pracy to uczucie bycia obserwatorem własnych działań, wrażenie „wyjścia z ciała”. W naszym podejściu do współpracowników i klientów czy petentów pojawia się cynizm, zachowujemy się wobec nich negatywnie, obojętnie lub lekceważąco. Inny symptom wypalenia zawodowego to izolacja społeczna –zaczynamy unikać kontaktów z kolegami z pracy, ale również wycofujemy się z życia towarzyskiego.

Spadek efektywności i motywacji

Wypalenie zawodowe ma negatywny wpływ na efekty pracy i motywację. Pracownik ma problemy z koncentracją, trudności ze skupieniem uwagi, pamięcią i logicznym myśleniem. Co z kolei powoduje spadek produktywności. Pojawia się odwlekanie zadań w czasie i niemożność ich dokończenia. A jak już uda się jakieś działanie zakończyć sukcesem, nie przynosi to radości – odczuwamy brak satysfakcji. Stąd tylko krok do niskiego poczucia własnej wartości i braku wiary w swoje możliwości, postrzegamy siebie jako osobę niekompetentną.

Wypalenie zawodowe to nie tylko problem pracownika, to także sprawa pracodawcy. Prowadzi bowiem do obniżenia standardów, innowacyjności i dynamiki w pracy oraz wyższego wskaźnika rotacji w firmach.

Małgorzata Kuźma

Łączna kwota wydatków Projektu wynosi  3 571 684,85 zł, w tym z budżetu środków europejskich 3 464 534,40 zł.

#FunduszeUE
#FunduszeEuropejskie

Biuro projektu znajduje się w budynku przystosowanym dla osób z niepełnosprawnościami. Budynek zaopatrzony jest w podjazd, windę z numerami pięter w alfabecie Braille’a oraz przystosowane pomieszczenie sanitarne.