Rosnąca liczba obcokrajowców na polskim rynku pracy to fakt, który znajduje swoje odzwierciedlenie w danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na 30 czerwca br. do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych było zgłoszonych 16,3 mln osób, o 24 tys. więcej r/r. Wśród ubezpieczonych było 1,2 mln cudzoziemców, 7,6 proc. wszystkich zarejestrowanych (wzrost o 6,9 proc. r/r).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił w I połowie br. świadczenie Rodzina 800+ (które miało w założeniu wspierać naszą demografię i przyczynić się do zwiększenia urodzeń   polskich dzieci), dla 365,3 tys. dzieci, których rodzice zadeklarowali obywatelstwo inne niż polskie. To o 1,5 proc. mniej niż w analogicznym okresie ub.r. Łączna wydana na ten cel kwota wyniosła 1,613 mld zł, czyli o 4,5 proc. mniej niż rok wcześniej, kiedy było to 1,689 mld zł. Niewielki spadek może też odzwierciedlać zakończenie okresu przejściowego po masowym napływie uchodźców i uciekinierów z Ukrainy.

Ukraińcy dominują w pobieraniu “800 plus”. ZUS przekazał w sumie 1,438 mld zł na rzecz 305 tys. ukraińskich dzieci. Świadczenie otrzymali też Białorusini – 24,7 tys. dzieci (117,5 mln zł), Rumuni – ponad 7 tys. (26,1 mln zł), Rosjanie – blisko 4 tys.  (18,5 mln zł). Znaleźli się też beneficjenci Chindusi – 2,8 tys. (12,5 mln zł), Wietnamczycy – 2,7 tys. dzieci (12,5 mln zł), Gruzini – ponad 2 tys. (8,6 mln zł).   

Świadczenie wychowawcze w wysokości 800 zł jest wypłacane przebywającym w Polsce obywatelom innych państw, którzy wykażą spełnienie przewidzianych w ustawie warunków. Obserwowany jest wzrost liczby dzieci objętych świadczeniem obywateli Rumunii, Indii, Gruzji i Mołdawii. W 2024 roku cały program „800 plus” kosztował budżet państwa 70 mld zł.

W ubiegłym tygodniu Senat przyjął bez poprawek ustawę, która przedłuża legalność pobytu ukraińskich uchodźców do 4 marca 2026 r. oraz umożliwia im dalsze bezpłatne korzystanie z większości świadczeń medycznych oraz pobieranie świadczeń socjalnych.  Projekt został przedstawiony przez rząd po tym, jak prezydent Karol Nawrocki na przełomie sierpnia i września ogłosił, że nie podpisze wcześniejszej nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

Nowe przepisy przewidują, że świadczenie „800 plus” będzie powiązane z aktywnością zawodową rodziców i nauką dzieci w polskiej szkole, z wyjątkami m.in. dla osób z niepełnosprawnościami. Aby cudzoziemiec mógł pobierać świadczenie, musi uzyskiwać co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2025 r. 2333 zł brutto. Przewidziano sprawdzanie w rejestrze komendanta głównego Straży Granicznej, czy dana osoba nie wyjechała z Polski.

Zmiany obejmują także ograniczenia w dostępie do części świadczeń zdrowotnych dla uciekinierów, dorosłych obywateli Ukrainy, takich jak programy zdrowotne, rehabilitacja lecznicza, leczenie stomatologiczne czy programy lekowe. Jednocześnie utrzymano możliwość bezpłatnego korzystania z większości świadczeń medycznych. Ustawa przewiduje również przedłużenie legalności pobytu uchodźców z Ukrainy do 4 marca 2026 r.

– Już minęły trzy lata od początku wojny i uznajemy, że oczywiście przy głębokiej pomocy, ale z drugiej strony powinniśmy doprowadzić do sytuacji, w której mniejszość ukraińska cieszy się takimi samymi prawami, co wszystkie pozostałe mniejszości w Polsce. Jesteśmy akurat w Polsce w procesie legislacyjnym, odnoszącym się właśnie do tego – podkreślił prezydent Karol Nawrocki, który przy okazji sesji ONZ w Nowym Jorku, był 22 września br. gościem stacji Fox News

Propozycje opozycji – PiS i Konfederacji oraz Konfederacji Korony Polskiej  (Grzegorz Braun), dotyczyły m.in. zaostrzenia kar za nielegalne przekroczenie granicy i za organizowanie takiego przekroczenia, wydłużenia z 3 do 10 lat minimalnego okresu nieprzerwanego pobytu w Polsce wymaganego do uznania cudzoziemca za obywatela polskiego oraz ograniczenia możliwości zaciągania przez BGK kredytów i pożyczek na rzecz Funduszu Pomocy. Inne poprawki obejmowały uniemożliwienie głoszenia kłamstw o zbrodni ludobójstwa na Wołyniu, Podolu i w Małopolsce, wprowadzenie kary za propagowanie banderyzmu oraz rozszerzenie — o realizację zobowiązania podatkowego wobec Skarbu Państwa — kryteriów przyznawania świadczenia wychowawczego cudzoziemcom. Konfederacja podkreśla, że są przywileje, które powinny być związane tylko z obywatelstwem polskim. Takim jest świadczenie 800 plus, które powinno należeć się wyłącznie obywatelom Polski. Nie spotkały się z poparciem większości.

Przypomnijmy, że 12 marca 2022 r. weszła w życie ustawa, która wprowadziła nowe zasady dotyczące zatrudnienia obywateli Ukrainy w Polsce, w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie. Obywatele Ukrainy, którzy legalnie przebywają w Polsce, mogą podejmować pracę bez konieczności uzyskiwania zezwoleń na pracę, co wynika z uproszczonej procedury legalizacji zatrudnienia wprowadzonej w związku z konfliktem na Ukrainie, i nie jest wymagany staż, egzamin ani potwierdzenie znajomości języka polskiego (!). Obywatele Ukrainy stanowią około 5 proc. wszystkich pracujących w Polsce, a najwięcej zatrudnionych jest w sektorze przemysłowym, budowlanym, usługach oraz transporcie – biorąc pod uwagę imigrację od roku 2013 do 2024.