Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” w Politechnice Gdańskiej zorganizowała 26 września obchody upamiętniające powstanie Związku na tej uczelni.

19 sierpnia 1980 r. pracownicy Politechniki Gdańskiej, mimo wakacji, zwołali wiec i wybrali delegatów uczelni, którzy udali się do strajkujących w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Zebrano też trochę pieniędzy na wsparcie strajkujących stoczniowców. Chemik dr Wojciech Gruszecki (po 13 grudnia 1981 r. na emigracji w Berlinie Zachodnim) został członkiem Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego i sygnatariuszem Porozumienia Sierpniowego z 31 sierpnia 1980 r.   

45 lat, które minęły od tamtych historycznych wydarzeń stały się osnową piątkowej uroczystości w historycznym gmachu Politechniki Gdańskiej.Udział w obchodach wzięli przedstawiciele Senatu uczelni na czele z rektorem prof. Krzysztofem Wildem, reprezentanci Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność” z przewodniczącym ZRG Krzysztofem Doślą, członkowie i sympatycy Związku. Przybyli też byli rektorzy PG: prof. Edmind Wittbrodt, prof. Janusz Rachoń i prof. Henryk Krawczyk oraz Dominik Szczukocki, przewodniczący Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”, dr Mateusz Smolana, dyrektor Instytutu Dziedzictwa Solidarności, prezes Zarządu Fundacji Promocji Solidarności Wojciech Kwidziński, przedstawiciele NSZZ „Solidarność” z Politechniki Warszawskiej, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Śląskiego, Politechniki Śląskiej, Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Łódzkiej.

Całość uroczystości poprowadziła przewodnicząca KZ NSZZ „S” w PG dr hab. inż. Grażyna Jarosz, prof. PG.

– Rok 1980 był czasem wyjątkowym. Związek nasz utworzyli ludzie odważni, zdeterminowani, szanujących bliźniego, solidarnych. W naszym sekretariacie do dzisiaj przechowujemy związkowe deklaracje członkowskie pracowników PG, złożone w latach 1980-81. Przywódcy strajku Sierpnia ’80 twardo stali na nogach i przywołali fakt, że Sejm PRL ratyfikował konwencję MOP o wolności związkowej, na jej mocy pracownicy mieli prawo tworzyć związki zawodowe nie oglądając się na przyzwolenie władz. Nawet opresyjny rząd nie był w stanie temu zaprzeczyć. Czasy się zmieniły, a my działamy, chroniąc pracowników i wstępują do nas nowi członkowie – powiedziała prof. Jarosz.

Obchody narodzin „S” rozpoczęły się przy tablicy, umieszczonej nieopodal Sali Senatu, podkreślającej wielkość ruchu „Solidarności”. Tablica upamiętniająca aktywność i zaangażowanie oraz oddanie sprawom polskim sąsiaduje z tablicą poświęconą Polakom, którzy studiowali na tej uczelni w czasach Wolnego Miasta Gdańska, a tę ciągłość podkreślił prof. Henryk Krawczyk, rektor uczelni w latach 2008–2016, za którego kadencji została ona wmurowana.

– Tym, którzy w przedwojennej Politechnice starali się podkreślić, że tutaj też studiują Polacy i że pewne prawa im się należą, podkreślając pewną ciągłość tamtej historii z tą nowoczesną historią. Te tablice uczą, by w przyszłości wszelkiego rodzaju władza potrafiła zrozumieć odczucia i dążenia społeczeństwa – mówił były rektor PG.

– Dziś, po 45 latach, możemy spojrzeć wstecz z dumą i wdzięcznością. Wdzięcznością wobec tych, którzy mieli odwagę działać w trudnych czasach PRL-u. Dumą z tego, że Politechnika Gdańska była i jest miejscem, gdzie rodziły się idee wolności, dialogu i wspólnoty – mówił z kolei prof. Krzysztof Wilde, przypominając, że „Solidarność, zarówno ta pisana wielką literą, jak i ta codzienna, międzyludzka, pozostaje wartością, której stale potrzebujemy”.

– Przybyliśmy tutaj w duchu nadziej i modlitwy za osoby, i całą społeczność akademicką Politechniki, za tych, którzy spoglądali w przyszłość, mając w sercach wpisaną Polskę, a idąc przez życie zakładali fundamenty, na której zbudowano niepodległość państwa polskiego – wspominał ks. Ludwik Kowalski, proboszcz parafii św. Brygidy i kapelan NSZZ „S”, który w trakcie uroczystości wspominał też pamięć ks. Jerzego Popiełuszki, patrona Związku.  

Na holu Politechniki rektor uczelni prof. Krzysztof Wilde otworzył wystawę pt. „Solidarność na wyższych uczelniach Trójmiasta w latach 1980–1981”, prezentująca narodziny NSZZ “S” oraz powstanie Niezależnego Zrzeszenia Studentów na PG. Autorami wystawy, przygotowanej przez Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Gdańsku są dr Arkadiusz Kazański, który podkreślił, że ekspozycja została „zwodowana” na Politechnice Gdańskiej, która była kuźnią m.in. inżynierów produkcji okrętowej i dr Piotr Abryszeński.

 – Wystawa przypomina i uhonorowuje niezwykłą postawę środowiska akademickiego. Politechnika Gdańska była pierwszą uczelnią, która powołała komitet strajkowy, a jej delegacja przekazała list poparcia strajkującym w Stoczni Gdańskiej. Wystawa nie tylko jest dokumentacją wydarzeń sprzed 45 lat. To też przypomnienie odwagi i determinacji ludzi nauki, którzy mieli odwagę upominać się o godność ludzi pracy i głośno mówić o wolności, sprawiedliwości. Niechaj wystawa będzie źródłem inspiracji dla kolejnych pokoleń wspólnoty akademickiej – mówił prof. Krzysztof Wilde, a w rozmowie z nami podkreślał znaczenie przekazania doświadczeń i wiedzy o latach 1980-81 obecnemu pokoleniu studentów, by choć przez chwilę oglądający wystawę zastanowili się nad przeszłością, mającą wpływ na teraźniejszość.  

Autorami wystawy są historycy z gdańskiego oddziału IPN

– Wystawa jest niezwykła, gdyż mówi o determinacji środowiska akademickiego, ale też opowiada o tym, jaką siłą jest jedność, która w 1980 roku połączyła środowisko inteligencji i środowisko robotnicze, które walczyło ze złem reżimu komunistycznego. I oni wygrali – Waldemar Szulc, z-ca dyrektora gdańskiego oddziału IPN.

Arkadiusz Kazański, współautor wystawy opisał ją jako cegiełkę do dziejów uczelni wyższych i do gdańskiej historii najnowszej. Będzie eksponowana przez najbliższe dwa tygodnie zatem wraz z początkiem roku akademickiego obejrzą ją studenci Politechniki Gdańskiej.

NSZZ „Solidarność” – choć jeszcze nie pod tą nazwą, na Politechnice Gdańskiej powstał 2 września 1980 jako Komitet Inicjatorów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego w Politechnice Gdańskiej, a następnie – Komitet Założycielski NSZZ. Ponad dwa tysiące naukowo-dydaktycznych pracowników PG poparła nowy związek zawodowy.

– Przed oczami przesuwają się różne obrazy, przewijają się różne postacie ludzi którzy kształtowali tamtą rzeczywistość i mieli wpływ na przyszłość ojczyzny. Miałem przyjemność spotkać większość osób, które współtworzyły “Solidarność” na Politechnice – wspominał przewodniczący Dośla.

Przewodniczącym został Tadeusz Sukowski z Wydziału Hydrotechniki, a wiceprzewodniczącymi – Kazimierz Frydel (Instytut Okrętowy) i Wojciech Gruszecki (Wydział Chemiczny). Po 13 grudnia 1981 r. internowani zostali Tadeusz Sukowski, Jacek Gajek i student Jerzy Kobyliński. Na Politechnice Gdańskiej wydawano podziemny biuletyn, wypłacano zapomogi. Do 1989 r. pół tysiąca pracowników Politechniki Gdańskiej płaciło składki związkowe.  

19 września 1988 r. powstał 11-osobowy Uczelniany Komitet Organizacyjny NSZZ „Solidarność” Pracowników Politechniki Gdańskiej. Z poparciem 354 pracowników Politechniki złożył on w Sądzie Wojewódzkim w Gdańsku wniosek o rejestrację Związku, ale sąd odrzucił wniosek. 17 kwietnia 1989 r. w wyniku „okrągłego stołu” przywrócono jawną działalność  NSZZ „Solidarność”. 20 czerwca 1989r. Walne Zebranie Delegatów NSZZ „Solidarność” w Politechnice Gdańskiej wybrało władze. Przewodniczącym Komisji Zakładowej został Kazimierz Frydel.  

O tych wydarzeniach starał się opowiedzieć dr Piotr Abryszański w wykładzie pt. „Solidarność na Politechnice Gdańskiej” oraz uczestnicy panelu dyskusyjnego „Sierpień ’80 wczoraj i dziś”.

Rektor prof. Krzysztof Wilde, Dominik Szczukocki, przewodniczący Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność” oraz dr hab. Grażyna Jarosz, prof. PG, przewodnicząca Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w Politechnice Gdańskiej wręczyli pamiątkowe, jubileuszowe medale byłym działaczom Związku na uczelni.   

Rocznicowe obchody zwieńczył panel dyskusyjny pt. „Sierpień ’80 wczoraj i dziś”, z udziałem m.in. Ludwika Prądzyńskiego, jednego z inicjatorów sierpniowego strajku, który poprowadził dr Arkadiusz Kazański.