W 2026 roku wejdą w życie największe od dekad zmiany w prawie pracy. Wliczanie umów cywilnoprawnych do stażu, jawność wynagrodzeń i nowe obowiązki wobec pracowników – to tylko część nadchodzących zmian, które wyliczają branżowe portale. Jednak 6 stycznia br. premier Donald Tusk ogłosił że wstrzymuje prace nad reformą Państwowej Inspekcji Pracy. Na posiedzeniu Rady Ministrów miał nakazać wycofanie ministerialnego projektu.

Rząd wstrzymuje prace nad reformą Państwowej Inspekcji Pracy, która miała dać inspektorom prawo przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, wzmacniając walkę z „patologią umów śmieciowych”. Premier Donald Tusk uznał te rozwiązania za daleko idące i groźne i destrukcyjne dla firm. Przed miesiącem regulacja wobec PIP została przyjęta przez Stały Komitet Rady Ministrów. We wtorek 6 stycznia br. Donald Tusk obwieścił jednak, że prace nad reformą PIP w zapowiadanej formule nie będą kontynuowane, bo dają zbyt duże uprawnienia urzędnikom (inspektorom). I to pomimo tego, że reforma PIP została zapisana w Krajowym Planie Odbudowy, ale też była w nim mowa o oskładkowaniu wszystkich umów cywilnoprawnych.

Na razie wolta wobec uprawnień PIP oznacza kryzys w koalicji rządzącej. Zablokowanie reformy Państwowej Inspekcji Pracy przez premiera Tuska wywołało napięcie i jest odczytywane jako cios w polityków Nowej Lewicy, którzy firmowali te propracownicze próby reformy.

Przypomnijmy, że opracowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) zakładał m.in. umożliwienie okręgowym inspektorom zmiany umowy o dzieło, umowy zlecenia czy kontraktu B2B na umowy o pracę. PIP miała zyskać też szerszy dostępowi do danych ZUS i KAS. Nowe uprawnienia miały być używane do walki z nadużyciami na rynku pracy.

Jeśli inspektor PIP stwierdziłby stan niezgodny z prawem, obowiązkowym etapem – według zatrzymanego projektu, będzie wydanie polecenia o regulacji stanu zgodnego z prawem. Teraz inspektor może skierować wystąpienie lub wydać polecenie w sprawie zmiany podstawy prawnej świadczenia pracy, następnie skierować sprawę do sądu pracy. Decyzja inspektora według projektu miałaby wywoływać skutki, ale nie z mocą wsteczną. W projekcie reformy PIP zagwarantowana jest ścieżka odwoławcza dla stron, które nie zgodzą się z decyzją Inspektora Pracy. Od decyzji okręgowego inspektora będzie przysługiwało odwołanie do Głównego Inspektora Pracy. Na końcu zaś jest sąd pracy. Czas pokaże czy i od kiedy tak będzie. Kolejny realny termin to przyszły rok.

Uwaga, około 2,5 mln osób pracuje w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, a 1,5 mln na umowach zlecenia.

Ten rok przyniesie zmiany w transparentności płac, zasadach liczenia stażu pracy i dalszą cyfryzację dokumentów.

Od 24 grudnia 2025 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące informowania kandydatów o oferowanym wynagrodzeniu, a kolejne regulacje – wdrażające unijną dyrektywę o transparentności płac – są w trakcie procedowania. Firmy będą zobowiązane do uporządkowania struktury stanowisk, przypisanych do nich widełek płacowych oraz raportowania różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn.   

Kolejna zmiana dotyczy naliczania stażu pracy. Do stażu będzie można wliczyć okresy przepracowane na umowach zlecenia czy w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. Nowe zasady będą obowiązywać na wniosek pracownika.   

Mamy też nowelizację ustawy o cudzoziemcach, podpisaną przez prezydenta 12 grudnia 2025 r., która wprowadza kolejny etap elektronizacji procedur legalizacji pobytu i pracy. Wnioski o pobyt czasowy, stały oraz pobyt rezydenta długoterminowego UE są składane wyłącznie w formie elektronicznej.

Jest też od 13 grudnia 2025 r. nowa ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, wprowadzając m.in. instytucję mediatora prewencyjnego i rozszerzając definicję sporu poza same kwestie płacowe.  

Od stycznia br. wiele przedsiębiorstw korzysta z systemu e-Doręczeń – elektronicznej, obowiązkowej formy korespondencji z administracją publiczną. To nowy sposób odbierania i archiwizowania pism urzędowych.